ГУР-ის უფროსი კიევში სურს-სსუ-ის შეტაკებაზე: „მიუღებელი ინციდენტი, მაგრამ სპეცსამსახურებს შორის ომი არ არის"
უკრაინის თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო დაზვერვის სამსახურის (ГУР) უფროსმა ოლეგ ივაშჩენკომ «Укрінформ»-თან ინტერვიუში კომენტარი გააკეთა 2 სექტემბრის ღამეს კიევში СБУ-სა და ГУР-ის თანამშრომლებს შორის მომხდარ შეტაკებაზე. მან შემთხვევა „მიუღებელ ინციდენტად" მიიჩნია, გამორიცხა „სპეცსამსახურებს შორის ომის" ინტერპრეტაცია და ხაზი გაუსვა, რომ პასუხისმგებლობა პერსონალური, არა კოლექტიური უნდა იყოს.
მთავარი მომენტები
- ГУР-ის უფროსმა ოლეგ ივაშჩენკომ «Укрінформ»-თან ინტერვიუში 2 სექტემბრის კიევის შეტაკება „მიუღებელ ინციდენტად" შეაფასა
- ივაშჩენკომ განაცხადა, რომ СБУ-სა და ГУР-ს შორის „ომი" არ არის და ერთი შემთხვევის განზოგადება სახელმწიფო ინსტიტუტებზე დაუსაბუთებელია
- მან პასუხისმგებლობის პერსონალური ხასიათი მოითხოვა: „არც კორპორატიული იმუნიტეტი და არც კოლექტიური ბრალდება"
- 2 სექტემბრის ღამეს კიევის ბერეზნიაკის უბანში, РДК-ის სარდლის მოადგილის სტეპან კაპლუნოვის ბინაში ჩხრეკისას, СБУ-სა და ГУР-ის თანამშრომლებს შორის სროლა მოხდა
- СБУ-მ განაცხადა, რომ ГУР-თან ერთად აღკვეთა ФСБ-ის ტერორისტული გეგმა დამოუკიდებლობის დღესთან დაკავშირებით უკრაინაში ჩამოსული რუსი ოპოზიციონერის წინააღმდეგ
- სახელმწიფო გამოძიების ბიურომ (ДБР) დაიწყო წინასასამართლო გამოძიება კონფლიქტის გარემოებების შესასწავლად, 4 სექტემბერს კი სასამართლომ შეტაკების მონაწილე თანამშრომლები პირადი გარანტიით გაათავისუფლა
- პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ ინციდენტი სამხილებელ ფაქტად შეაფასა და სპეცსამსახურების ხელმძღვანელობას კადრული გადაწყვეტილებების მიღება მოთხოვა
რატომ არის მნიშვნელოვანი
კიევში უკრაინის ორ წამყვან უშიშროების სამსახურს შორის ცეცხლსასროლი შეტაკება ომის პირობებში მნიშვნელოვანი გამოწვევაა ინსტიტუციური თანამშრომლობისთვის. პრეზიდენტ ზელენსკის ჩართვამ და ГУР-ის უფროსის პირველმა კომენტარმა აჩვენა, რომ ეპიზოდმა პოლიტიკური დონის რეაგირება გამოიწვია. შემთხვევა რუსულ ФСБ-ის მიერ, якობით, უკრაინის ტერიტორიაზე რუსი ოპოზიციონერის მოკვლის მცდელობის ფონზე და რუსული მოხალისეთა კორპუსის (РДК) ფიგურის ჩართვით მოხდა, რაც ამ ინციდენტს უსაფრთხოების პოლიტიკის და ანტისამშობო ძალების წინააღმდეგ დეზინფორმაციის კონტექსტში ათავსებს.
რა მოხდა
2 სექტემბრის ღამეს კიევის ბერეზნიაკის უბანში, იური შუმსკის ქუჩაზე, სროლა მოხდა СБУ-ს და ГУР-ის თანამშრომლებს შორის, რომელიც რუსული მოხალისეთა კორპუსის (РДК) სარდლის მოადგილის სტეპან კაპლუნოვის ბინაში ჩხრეკისას დაიწყო. СБУ-ს თანახმად, მის ოფიცრებს შეიარაღებული თავდასხმა განახორციელეს უკრაინის თავდაცვის ძალების ერთ-ერთი ქვედანაყოფის წარმომადგენლებმა; შეტევის შესაჩერებლად მობილიზებულმა სპეცრაზმმა „ალფამ" ცეცხლი გახსნა და მოწინააღმდეგეს შორის დაშავებულები იყვნენ. ოფიციალურად СБУ-მ განაცხადა, რომ ГУР-თან ერთად აღკვეთა ФСБ-ის ტერორისტული გეგმა დამოუკიდებლობის დღესთან დაკავშირებით უკრაინაში ჩამოსული რუსი ოპოზიციონერის წინააღმდეგ; მედია მოგვიანებით ამ პიროვნებად ახმედ ზაკაევს ასახელებდა. 3 სექტემბერს СБУ-მ ვიდეო გამოაქვეყნა, სადაც კაპლუნოვი ФСБ-სთან კავშირს აღიარებდა, თუმცა თავად კაპლუნოვმა განაცხადა, რომ ჩვენება ფსიქოლოგიური ზეწოლის ქვეშ მისცა. ГУР-მა 3 სექტემბერს განაცხადა, რომ მის წინააღმდეგ ბლოგერების, მედიის და Telegram-არხების ჩართვით მიზანმიმართული დეზინფორმაციის კამპანია მიმდინარეობს. გენერალური პროკურორის ოფისმა დაიწყო გამოძიება სამართალდამცავის სიცოცხლის ხელყურესა და მუქარაზე, ხოლო სახელმწიფო გამოძიების ბიურომ (ДБР) — კონფლიქტის გარემოებების შესწავლა. 4 სექტემბერს სასამართლომ შეტაკების პირდაპირ მონაწილე თანამშრომლები პირადი გარანტიით გაათავისუფლა. ГУР-ის უფროსმა ოლეგ ივაშჩენკომ «Укрінформ»-თან ინტერვიუში შეტაკება „მიუღებელ ინციდენტად" მიიჩნია, გამორიცხა „სპეცსამსახურებს შორის ომის" თეზისი და პასუხისმგებლობის პერსონალური ხასიათის პრინციპი დააფიქსირა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
ყველა მოწოდებული წყარო უკრაინულენოვანი მედია და ერთი უკრაინული სააგენტოა, რომლებიც ისტორიას შიდა ინსტიტუციური ანგარიშვალდებულების და ომის დროს СБУ-ГУР-ის კოორდინაციის კონტექსტში განიხილავენ. ყურადღების ცენტრშია ოფიციალური უკრაინული აქტორები — ივაშჩენკო (ГУР), СБУ, ДБР, გენერალური პროკურორის ოფისი, პრეზიდენტ ზელენსკი და დეპუტატი რომან კოსტენკო — და ხაზგასასმელია შიდა გამოძიების მოთხოვნა და „სპეცსამსახურებს შორის ომის" იდეის უარყოფა. უკრაინული გამოცემები ხაზს უსვამენ ამ ფონზე რუსული ФСБ-ის მიერ ორგანიზებულ მკვლელობის მცდელობას და რუსული მოხალისეთა კორპუსის (РДК) კავშირს, ხოლო კაპლუნოვის ФСБ-სთან კონტაქტების შესახებ მონაცემებს როგორც კონტრდაზვერვის წარმატებად, ისე მისი მოწინააღმდეგე ვერსიით გადმოსცემენ.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები რამდენიმე საკითხზე ერთმანეთს ერჩოდიან. პირველ რიგში, ვინ იყო რუსი ოპოზიციონერი, რომელზეც თავდასხმა მზადდებოდა — მედია თავდაპირველად კაპლუნოვთან აკავშირებდა, შემდეგ ახმედ ზაკაევს ასახელებდა, ხოლო СБУ განსხვავებულ ვერსიას ამტკიცებდა. მეორეც, კაპლუნოვი უარყოფს ФСБ-სთან თანამშრომლობას და აცხადებს, რომ ჩვენება ზეწოლის ქვეშ მისცა; СБУ კი ვიდეოს და სკრინშოთებს აქვეყნებს, სადაც იგი ФСБ-სთან კონტაქტს აღიარებს. მესამეც, შეტაკების მოვლენათა ვერსიები განსხვავდება — СБУ-ს მტკიცებით, მის ოფიცრებს უკრაინის თავდაცვის ძალების ქვედანაყოფის წარმომადგენლები დაესხნენ თავს, „ალფამ“ კი შეიარაღება გამოიყენა; ГУР-ის სპეცრაზმ „თიმურის“ მეთაური კი აცხადებს, რომ СБУ-მ „შუადღის ცქერით გაიტაცა" ГУР-ის საბრძოლო მეთაური და უფასო ბრალდებით აკავებდა. ბოლოს, თავად კაპლუნოვი სხვადასხვა ვერსიას გადმოსცემს მისი გატაცების თარიღთან დაკავშირებით — 23 აგვისტოს თუ 1 სექტემბერს.
კონტექსტი
2024 წლის 1 სექტემბერს РДК-მ განაცხადა მისი სარდლის მოადგილის სტეპან კაპლუნოვის გაუჩინარების შესახებ კიევში. შემდეგ ღამეს, 2 სექტემბერს, კიევის ბერეზნიაკის უბანში სროლა მოხდა, რომელიც კაპლუნოვთან დაკავშირებულ საგამოძიებო მოქმედებებს უკავშირდებოდა. СБУ-მ განაცხადა, რომ ГУР-თან ერთად აღკვეთა დამოუკიდებლობის დღის აღსანიშნავად უკრაინაში ჩამოსული რუსი ოპოზიციონერის წინააღმდეგ ФСБ-ის ტერორისტული გეგმა. 4 სექტემბერს სასამართლომ პირადი გარანტიით გაათავისუფლა შეტაკების პირდაპირ მონაწილე СБУ-სა და ГУР-ის თანამშრომლები. პრეზიდენტმა ზელენსკიმ ინციდენტი სამხილებელ ფაქტად მიიჩნია და სპეცსამსახურების ხელმძღვანელობას შიდა გამოძიების ჩატარება მოთხოვა.