სიბიჰამ ევროპის მინისტრებს რუსეთის წინააღმდეგ გლინოზემის ემბარგოს და დამატებითი Patriot-ების მიწოდება მოსთხოვა
უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრი ანდრიი სიბიჰა ესწრებოდა ევროკავშირის საგარეო საქმეთა მინისტრების არაფორმალურ შეხვედრას ირლანდიაში გიმნიხის ფორმატში, რომელიც 31 აგვისტოდან 2 სექტემბრამდე გაიმართა. მან მოუწოდა ევროკავშირს დაეწყო რუსეთში გლინოზემისა და ალუმინის მადნების სრული ემბარგო, მოითხოვა დამატებითი Patriot ტიპის საზენიშნო რაკეტები და ენერგომოწყობილობა ზამთრისთვის, ხოლო ევროკომისიის საგარეო პოლიტიკის წარმომადგენელმა კაია კალასმა აღიარა, რომ დამატებითი Patriot-ების გადაცემაზე შეთანხმება ჯერ ვერ შედგა.
მთავარი მომენტები
- სიბიჰამ ევროკავშირს მოუწოდა, რუსეთში გლინოზემის (ალუმინის ოქსიდის) და ალუმინის მადნების სრული ემბარგო დაეწყო.
- უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტროს თანახმად, გლინოზემი რუსული სამხედრო-სამრეწველო კომპლექსისთვის კრიტიკული რესურსია ავიაკოსმოსურ, სარაკეტო და ჯავშნიანი ტექნიკის წარმოებისთვის.
- სიბიჰამ მოითხოვა საჰაერო თავდაცვისთვის საზენიშნო რაკეტების გადაუდებელი მიწოდება და ზამთრისთვის ენერგეტიკული დახმარების პაკეტები G7+ შეხვედრის წინ.
- კაია კალასმა თქვა, რომ ევროკავშირი ჯერ ვერ შეთანხმდა ევროპული საცავებიდან უკრაინისთვის დამატებითი Patriot-ების გადაცემაზე.
- გიმნიხის ფორმატის შეხვედრა ირლანდიის თავმჯდომარეობით გაიმართა 31 აგვისტოდან 2 სექტემბრამდე.
- სიბიჰა სექტემბრის იმავე დღეს შეხვდა ჩეხეთის კოლეგა პეტრ მაცინკას.
- ირლანდიაში მდებარე Aughinish-ის ქარხანა, რომელიც რუსულ Rusal-ს ეკუთვნის, ევროპის უდიდესი გლინოზემის გადამამუშავებელია და 2026 წლის პირველ ნახევარში რუსეთში 422 474 ტონა გლინოზემი გაგზავნა, ღირებულებით 119,5 მილიონი ევრო.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
სიბიჰამ კონკრეტული ევროკავშირის ტერიტორიაზე არსებული საქონლის ნაკადი — ირლანდიის Rusal-ს კუთვნილი Aughinish-ის ქარხნიდან გლინოზემის ექსპორტი — პირდაპირ დაუკავშირა რუსეთის მიერ რაკეტების, თვითმფრენებისა და ჯავშნიანი ტექნიკის წარმოების უნარს, ხოლო ამავე დროს საჯაროდ გააფრთხილა ევროპელი კოლეგები რუსული ესკალაციის რისკის შესახებ. ზამთრისა და G7+ შეხვედრის წინ წამოყენებულმა თხოვნებმა Patriot ტიპის საზენიშნო რაკეტებსა და ენერგოდახმარებაზე გამოავლინა უთანხმოება უკრაინის მოთხოვნებსა და ევროკავშირის მზაობას შორის, რაც თავად კაია კალასმა აღიარა.
რა მოხდა
უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრი ანდრიი სიბიჰა 2 სექტემბერს ირლანდიაში ჩავიდა ევროკავშირის საგარეო საქმეთა მინისტრების არაფორმალურ შეხვედრაზე გიმნიხის ფორმატში, რომელიც ირლანდიის თავმჯდომარეობით 31 აგვისტოდან 2 სექტემბრამდე გრძელდებოდა. მან ევროკავშირს მოუწოდა, რუსეთში გლინოზემისა და ალუმინის მადნების სრული ემბარგო დაეწყო, რადგან ეს მასალა კრიტიკულია რუსული სამხედრო-სამრეწველო კომპლექსისთვის. სიბიჰამ ასევე მოითხოვა დამატებითი Patriot ტიპის საზენიშნო რაკეტები და ენერგეტიკული დახმარების პაკეტები ზამთრისთვის, ანტიბალისტიკური სანქციების პაკეტი რუსული ბალისტიკური რაკეტების წარმოების შესაჩერებლად, სანქციები Rosatom-ის, Roscosmos-ის, „რასსვეტის“ სატელიტური სისტემის და რუსული ჩრდილოვანი ფლოტის წინააღმდეგ, უკრაინის ევროინტეგრაციის კლასტერების გახსნის დაჩქარება და გაყინული რუსული აქტივების გამოყენება უკრაინის თავდაცვისთვის. იმავე დღეს მან ორმხრივი შეხვედრა გამართა ჩეხეთის კოლეგა პეტრ მაცინკასთან. ევროკომისიის საგარეო პოლიტიკის წარმომადგენელმა კაია კალასმა აღიარა, რომ ევროკავშირი ჯერ ვერ შეთანხმდა ევროპული საცავებიდან უკრაინისთვის დამატებითი Patriot-ების გადაცემაზე.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
მოწოდებული შვიდი წყაროდან ყველა უკრაინულენოვანი უკრაინული მედიაა და ერთსულოვნად სიბიჰას დღის წესრიგს რუსული ესკალაციის საპასუხო გადაუდებელ ევროპულ რეაგირებად ასახავს. გლინოზემისა და ალუმინის მადნების ემბარგო — მათ შორის ირლანდიაში Rusal-ს კუთვნილი Aughinish-ის ქარხნის მეშვეობით — წარმოჩენილია რუსული სამხედრო-სამრეწველო კომპლექსის შესუსტების კონკრეტულ ინსტრუმენტად. უკრაინა წარმოჩენილია ევროპის უსაფრთხოების დამცველად, ხოლო Patriot-ებისა და ზამთრის ენერგომოწყობილობის საჭიროებები — როგორც სიცოცხლისთვის კრიტიკული, გაყინული რუსული აქტივების გამოყენება კი — ევროპელი გადასახადისმგებლების შემსუბუქების გზად.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები სხვადასხვაგვარად ასახავენ სიბიჰას ვიზიტის სადღეისო ჩარჩოს: ერთი ცნობით, იგი ირლანდიაში კონკრეტულად 2 სექტემბერს ჩავიდა, სხვები კი ასახელებენ გიმნიხის ფორმატის ფართო პერიოდს — 31 აგვისტოდან 2 სექტემბრამდე — რაც ტოვებს გარკვეულ ორაზროვნებას იმაზე, ღებულობდა თუ არა სიბიჰა ორმხრივ შეხვედრებში მონაწილეობას 2 სექტემბრის გარეთ. შეხვედრაზე Patriot-ების გადაცემის საკითხზე ევროკავშირის პოზიცია წყაროებში სხვადასხვაგვარადაა წარმოდგენილი: სიბიჰა ამბობს, რომ უკრაინა შეზღუდულ რაოდენობას Patriot-ში მქონე ევროპულ ქვეყნებთან მუშაობს დამატებით მიწოდებებზე, ხოლო კაია კალასი აცხადებს, რომ ევროკავშირი ჯერ ვერ შეთანხმდა დამატებითი საზენიშნო რაკეტების უკრაინისთვის გადაცემაზე.
კონტექსტი
გიმნიხის შეხვედრა ევროკავშირის საგარეო საქმეთა მინისტრების არაფორმალური რეგულარული ფორუმია, რომელიც ამჯერად ირლანდიის ევროკავშირის თავმჯდომარეობით 31 აგვისტოდან 2 სექტემბრამდე გაიმართა. ირლანდიის ლიმერიკის ოლქში მდებარე Aughinish-ის გლინოზემის ქარხანა, რომელიც რუსული ალუმინის ჯგუფ Rusal-ს ეკუთვნის, ევროპის უდიდესი გლინოზემის გადამამუშავებელია. The Irish Times-ის ჟურნალისტურმა გამოძიებამ ამ ქარხნის პროდუქცია რუსულ სამხედრო-სამრეწველო მომწოდებელთან დააკავშირა, რამაც ევროკომისიის ყურადღება მიიპყრო. ირლანდიის პრემიერ-მინისტრმა მიშელ მარტინმა ივლისში განაცხადა, რომ სურდა რუსეთის თავდაცვის ინდუსტრიისთვის გამოსადეგი გლინოზემის ექსპორტი შეჩერებულიყო, ხოლო ამ ექსპორტთან დაკავშირებული გამოძიების საკითხი პრეზიდენტ ზელენსკის დუბლინში ვიზიტის დროს განიხილეს.