ევროპული და საერთაშორისო პარტნიორები აფინანსებენ ჩერნობილის უსაფრთხოების კონფაინმენტის აღდგენას
ევროპის აღდგენისა და განვითარების ბანკი (EBRD) შეაფასებს, რომ ჩერნობილის томної ელექტროსადგური დაზგანი სტაციის ნახელი უსაფრთხოების კონფაინმენტის აღდგენის ღირები დაახლოებით 500 მილიონ ევრო იქნება. რუსეთის 2025 წლის თებერულზე გამოყენებული დრონის მიერ დაზარალებული კონსტრუქციის რემონტი треба завершити 2030 წლამდე, ხოლო EBRD ცდილობს უზრუნველყოფს საერთაშორისო დაფინანსების მოზილებას და ძირითადი სამ робоების დაწყებას 2028 წელს.
მთავარი მომენტები
- EBRD-ის შეფასებით, კონფაინმენტის აღდგენა დაიოხება დაახლოებით 500 მილიონ ევროს.
- 2025 წლის 14 თებერულს რუსეთის უმართო დრონმა ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგური დაზგანი სტაციის ნახელი უსაფრთხოების კონფაინმენტში მოხვდა.
- შეტევის შემდეგ გაჩნდა ცეცხლი და დაზარალდა ორთქველი და შიდა გარდაფარ, სატვირთო განწერა, ვენტილაციისა და ელექტროევრაში რეაგირების სისტემები.
- 2025 წლის დეკემბერში მაგალტას შეტყობილосო, რომ მარკიროვს არკა დაკარგა უსაფრთხოების ძირითადი ფუნქციები, მათ შორის დაჭერო რადიოაქტიური ნაერთების შтриманის შ能力.
- კონფაინმენტის რემონტი უნდა დასრულდეს 2030 წლამდე; ძირითადი სამუშაოები შეიძლება დაიწყოს 2028 წელს.
- G7-ის ქვეყნებმა გამოყოფილი 260 მილიონ ევრო, ხოლო ევროკავში დაიგრძნება 75 მილიონი ევრო და ნორვეგია — понад 9 მილიონი ევრო.
- 2026 წლის აპრილში უკრაინა და პარტნიორები შეათანხმენ სპეციალური ანგარიშის გახსნაზე კონფაინმენტის აღდგენის დასაფინანსებლად.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
დარტვული უსაფრთხოების კონფაინმენტი მოქმედებს რადიოაქტიური ნაერთების იზოლაციისა და მართვის მთავარ ფუნქციებზე. რემონტის გამოციარება საჭიროა, რათა ტენიადმა არ გამოიწვევოს ინფრასტრუქტურის კოროზია და რადიოაქტიური მატერიალების უსაფრთხო მართვის დარჩენის გართულება. საჭირო დაფინანსება ჯახ ще 500 მილიონ ევროს, მაშინად EBRD-ის მონაწილე პროექტი უკავშირისთან სრული დამოკიდება და ახალი დამფინანსების მოшвидвее კонтрактის დადітასა და სამუშაოების დასაწყისთვის.
რა მოხდა
2025 წლის თებერულში რუსეთის უმართო დრონის მიერ დარტვულість зазнала Новий безопасный конфайнмент ЧАЕС. შემდეგ გაჩნდა ცეცხლი და კონსტრუქციაში ორფანჯა, დაზარალდა მისი ორთქველი და შიდა გარდაფარ, სატვირთო განწერა, ვენტილაციისა და ელექტროევრაში რეაგირების სისტემები. მაის დადასტურებული, რომ დაზარალების наслідком დაიтროვა ხოლო არა მთავარი საფრთხოების ფუნქციები, მათ შორის რადიოაქტიური ნაერთების შეკავების შესაძლებლовоბა. ევროპის აღდგენისა და განვითარების ბანკი ამ მოთხოვნას ევროპის მთელი რესურსების და ერთაშორისო პარტნიორстваში აქტიურობის საგანია. G7-ის ქვეყნებმა უკვე გამოიყოფილი 260 მილიონ ევრო, ევროკავში — 75 მილიონი ევრო, ნორვეგია — სულ მეტი 9 მილიონი ევრო. 2026 წლის აპრილში უკრაინამ და პარტნიორებმა ხელშეკრული აგრეგატის შესაწილ polyphenols on the recovery of the sarcophagus and the EU’s proposed 30 million euro in first-stage funding. EBRD has also indicated that it does not expect Russia to contribute to financing, since Moscow is responsible for the strike.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული პერსპექტივის მიხედვით, კონფაინმენტის აღდგენა є ჯაღში დაუშავებს ხელყოფას და საერთაშორისო დამხმარების მოზილებას. განსაკუთრებით აღიქმულია шкода, яку უдар удар приніс вентиляції, електропостачанню та обладнанню, а також здатність арки утримувати радіоактивні матеріали. Україна також розглядає можливість віднесення витрат на відновлення до майбутніх воєнних репарацій Росії.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
Міжнародне формулювання зосереджується на ролі ЄБРР та широкого кола донорів. Підкреслюється залежність проєкту від іноземного фінансування, участь спеціального рахунку та очікування додаткових зобов’язань на конференції у Парижі 9 листопада. Оскільки Росія відповідає за пошкодження, ЄБРР не очікує її участі у фінансуванні робіт.
კონტექსტი
Новий безпечний конфайнмент є сталевою конструкцією над залишками четвертого реактора ЧАЕС, зруйнованого вибухом 1986 року. У березні 2025 року на дослідження пошкоджень арки виділили 400 тисяч євро із міжнародної програми співробітництва для Чорнобиля. Після удару опорні конструкції та системи моніторингу залишилися неушкодженими. Поприkeyframes пошкодження, безпосередньої небезпеки від Чорнобильської АЕС наразі немає.