ლატვიის პრეზიდენტი: ქვეყანა მზადაა ბირთვული იარაღი განათავსოს, თუ NATO-მ ეს საჭიროდ მიიჩნია
ლატვიის პრეზიდენტმა ე�გარს რინკევიჩსმა განაცხადა, რომ ლატვია მზადაა საკუთარ ტერიტორიაზე ბირთვული იარაღი განათავსოს, თუ NATO-ში კოლექტიური გადაწყვეტილება მიიღება. მისი თქმით, ამ დროისთვის კონკრეტული მოლაპარაკებები არ მიმდინარეობს, თუმცა ლატვიის კანონმდებლობა ამის საშუალებას იძლევა. რინკევიჩსმა აღნიშნა, რომ ლატვია უკვე შედის NATO-ს ბირთვული დაცვის ქოლგის ქვეშ, რომელსაც აშშ და დიდი ბრიტანეთი უზრუნველყოფენ.
მთავარი მომენტები
- ლატვიის პრეზიდენტმა ედგარს რინკევიჩსმა განაცხადა, რომ ლატვია ბირთვულ იარაღს განათავსებს, თუ NATO კოლექტიურად ამას საჭიროდ მიიჩნია
- რინკევიჩსის თქმით, ლატვიის კანონმდებლობაში ბირთვული იარაღის განთავსებაზე უარი არ არსებობს
- კონკრეტული მოლაპარაკებები ბირთვული იარაღის ლატვიაში განთავსებაზე ამჟამად არ მიმდინარეობს
- 2003 წელს NATO-ში გაწევრიანებისთვის მზადებისას ყველა პოტენციურმა წევრმა გარანტია მისცა, რომ ბირთვულ დაშთრევაში მონაწილეობაზე შეზღუდვები არ ექნებოდა
- ლატვია უკვე შედის NATO-ს ბირთვული დაცვის ქოლქის ქვეშ, რომელსაც აშშ და დიდი ბრიტანეთი უზრუნველყოფენ
- დიდმა ბრიტანეთმა ბირთვული დაცვის გაფართოება შემოთავაზა JEF-ის წევრ ქვეყნებს (ბალტიისპირეთი, ჩრდილოეთ ქვეყნები, ნიდერლანდები)
- რინკევიჩსმა განცხადება პრემიერ-მინისტრ ანდრის კულბერგსთან შეხვედრის შემდეგ პრესკონფერენციაზე გააკეთა
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ლატვიის პრეზიდენტის განცხადება აჩვენებს, რომ ბალტიისპირეთის ქვეყნები, NATO-ს წევრები, მზადმყონობას გამოხატავენ ბირთვული იარაღის განთავსებისთვის, თუ ამას სამხედრო ალიანსი საჭიროდ ჩათვლის. ეს ნაბიჯი მიმართულია რუსეთის მზარდი ბირთვული რიტორიკისა და კალინინგრადის იზოლაციის საფრთხეების ფონზე. ლატვიის პოზიცია ასევე წინ უსწრებს ლიეტუვის კონსტიტუციურ ცვლილებებს, რომლებიც მსგავს შეზღუდვებს ხსნის, რაც მიუთითებს რეგიონში ბირთვული დაშთრევის პოსტურის თანდათანობით გადახალისტებაზე.
რა მოხდა
ლატვიის პრეზიდენტმა ედგარს რინკევიჩსმა პრემიერ-მინისტრ ანდრის კულბერგსთან შეხვედრის შემდეგ გამართულ პრესკონფერენციაზე განაცხადა, რომ ლატვია მზადაა საკუთარ ტერიტორიაზე ბირთვული იარაღი განათავსოს, თუ NATO-ში კოლექტიური გადაწყვეტილება მიიღება. მან ასევე ხაზი გაუსვა, რომ ამჟამად კონკრეტული მოლაპარაკებები არ მიმდინარეობს, თუმცა ლატვიის საკანონმდებლო ბაზა ამის საშუალებას იძლევა - ქვეყნის კონსტიტუცია არ კრძალავს მსგავსი იარაღის განთავსებას. რინკევიჩსმა შეგახსენა, რომ 2003 წელს, NATO-ში გაწევრიანებისთვის მზადებისას, ყველა პოტენციურმა წევრმა გარანტია მისცა, რომ ბირთვულ დაშთრევაში მონაწილეობაზე შეზღუდვები არ ექნებოდა. მან ასევე აღნიშნა, რომ ლატვია უკვე NATO-ს ბირთვული ქოლქის ქვეშაა, რომელსაც აშშ და დიდი ბრიტანეთი უზრუნველყოფენ. რინკევიჩსი ეხმიანებოდა დიდი ბრიტანეთის ინიციატივას, რომელმაც ბირთვული დაცვა Joint Expeditionary Force-ის (JEF) წევრ ქვეყნებს შესთავაზა. JEF-ში შედის: დიდი ბრიტანეთი, დანია, ესტონეთი, ფინეთი, ისლანდია, ლატვია, ლიეტუვა, ნიდერლანდები, ნორვეგია და შვედეთი. პრეზიდენტის თქმით, ბირთვული იარაღი ყველაზე ექსტრემალური ზომაა, თუმცა ის აგრესორს არაპროგნოზირებადი ან მასშტაბური ქმედებებისგან თავის შეკავებისკენ უბიძგებს.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
ორივე უკრაინულენოვანი წყარო სტორიას NATO-ს წინა ხაზის ქვეყნის ბირთვული იარაღის განთავსებისთვის მზადმყონობის კონტექსტში განიხილავს, ხაზს უსვამს ბალტიისპირეთის უსაფრთხოების ვითარებას და ალიანსის კოლექტიური გადაწყვეტილების მიღების პროცედურას.
კონტექსტი
ლატვიის კონსტიტუციაში ბირთვული იარაღის განთავსების აკრძალვა არ არსებობს, რაც მას ლიეტუვისგან განასხვავებს - ლიეტუვა ამჟამად საკუთარ კონსტიტუციას ცვლის, რათა მსგავსი აკრძალვა მოახდინოს. 2003 წელს, NATO-ში გაწევრიანებისთვის მზადებისას, პოტენციურმა წევრებმა გარანტია მისცეს, რომ მათ არ ექნებოდათ შეზღუდვები NATO-ს სრული კოლექტიური უსაფრთხოების მექანიზმში მონაწილეობაზე, ბირთვული დაშთრევის ჩათვლით. ლატვია უკვე NATO-ს ბირთვული ქოლქის ქვეშაა, რომელსაც აშშ და დიდი ბრიტანეთი უზრუნველყოფენ. JEF-ის წევრები არიან: დიდი ბრიტანეთი, დანია, ესტონეთი, ფინეთი, ისლანდია, ლატვია, ლიეტუვა, ნიდერლანდები, ნორვეგია და შვედეთი. 30 სექტემბერს მოსკოვმა NATO-ს ოფიციალურად გააფრთხილა ბირთვული იარაღის გამოყენების შესაძლო შესახებ, თუ ალიანსის ქმედებები კალინინგრადის რეგიონის იზოლაციას გამოიწვევს; NATO-მ რუსეთის ბრალდებები უარყო და ბირთვული მუქარა დაგმო. ესტონეთი საფრანგეთთან მოლაპარაკებებს აწარმოებს ევროპაში ბირთვული დაშთრევის გამოძლიერების ფრანგულ ინიციატივაში მონაწილეობის შესახებ; ტალინ-პარიზის თანამშრომლობის კონკრეტული ფორმატი ჯერ განსაზღვრული არ არის.