აშშ ოქტომბერ�ში აბუ-დაბიში უკრაინა-რუსეთის შეხვედრას გეგმავს
ამერიკის შეერთებული შტატები ოქტომბერში აბუ-დაბიში უკრაინისა და რუსეთის წარმომადგენლებთა სამმხრივ შეხვედრას გეგმავს, რათა შეზღუდული ცეცხლის შეწყვეტის საკითხი განიხილოს. ერთ-ერთ შესაძლო შეთანხმებად ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე დარტყმებისგან თავის შეკავება განიხილება, ცალკე — ეგვიპტის მედიაციით — შავ ზღვაში საქარე ტვირთის გემებზე დარტყმების შეჩერება. ინფორმაცია The Atlantic-მა გაავრცელა, უკრაინელ მომლაპავკებლებზე დაყრდნობით.
მთავარი მომენტები
- აშშ ოქტომბერში აბუ-დაბიში უკრაინა-რუსეთის სამმხრივ შეხვედრას გეგმავს შეზღუდული ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ.
- ინფორმაცია The Atlantic-მა უკრაინელ მომლაპავკებლებზე დაყრდნობით გაავრცელა.
- განსახილველ საკითხებს შორისაა ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე (ელექტროსადგურები, ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნები) ურთიერთდარტყმების შეჩერება.
- ეგვიპტის მედიაციით ცალკე შეთანხმება შეიძლება შავ ზღვაში მარცვლეულის ტვირთმზიდებზე დარტყმების შეჩერებას შეეხოს.
- აშშ ტრამპ-ზელენსკი-პუტინის სამმხრივ შეხვედრასაც ცდილობს; პუტინმა დეკემბრისთვის მაიამიში დაგეგმილ G20-ზე მოწვევა ჯერ კიდევ არ მიიღო.
- სპეცწარმომადგენელმა ჯონ კოლმა შეთავაზებული სქემით, რუსეთი პოლიტპატიმრებს გაათავისუფლებს აშშ-სგან სანქციების შემსუბუქების სანაცვლოდ; უკრაინა ომის დასრულებამდე სანქციების შემსუბუქებას ეწინააღმდეგება.
- უკრაინის მთავრობის წყაროების შეფასებით, პუტინი სერიოზულ მოლაპაკებლობას მინიმუმ გაზაფხულამდე არ დაიწყებს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
შეთავაზებული აბუ-დაბის შეხვედრა იქნება პირველი ცნობილი სამმხრივი აშშ-უკრაინა-რუსეთის ფორმატი, რომელიც ნაწილობრივ ცეცხლის შეწყვეტას მიეძღვნება. ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე დარტყმები უკრაინაში ჰუმანიტარული ტანჯვის მთავარი მიზეზია, ამიტომ ურთიერთშეკავების შეთანხმებას პირდაპირი სამოქალაქო შედეგები ექნება. პარალელურად, აშშ რუსეთთან სანქციების შემსუბუქების სანაცვლოდ პოლიტპატიმრების გათავისუფლების სქემას განიხილავს, რასაც უკრაინა ეწინააღმდეგება. ეგვიპტის მედიაციით შავი ზღვის მარცვლეულის შეთანხმება კი ახლო აღმოსავლეთისა და აფრიკის ბაზრებზე სურსათის მიწოდებაზე იმოქმედებს.
რა მოხდა
აშშ ოქტომბერში აბუ-დაბიში, არაბთა გაერთიანებული საამიროების დედაქალაქში, უკრაინისა და რუსეთის წარმომადგენლებთა შეხვედრას გეგმავს, რათა შეზღუდული ცეცხლის შეწყვეტის საკითხი განიხილოს. ინფორმაცია The Atlantic-მა უკრაინელ მომლაპავკებლებზე დაყრდნობით გაავრცელა. ერთ-ერთ შესაძლო შეთანხმებად განიხილება უკრაინისა და რუსეთის ურთიერთშეკავება ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე, მათ შორის ელექტროსადგურებსა და ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმებისგან. ცალკე, ეგვიპტის მედიაციით, შეთანხმება შეიძლება შავ ზღვაში საქარე ტვირთის, განსაკუთრებით ახლო აღმოსავლეთისა და აფრიკის ბაზრებზე მარცვლეულის მიმწოდებელი გემების დარტყმების შეჩერებას შეეხოს. ამავდროულად, აშშ ცდილობს დონალდ ტრამპის, ვოლოდიმირ ზელენსკისა და ვლადიმირ პუტინის სამმხრივი შეხვედრის ორგანიზებას; პუტინმა დეკემბრისთვის მაიამიში დაგეგმილ G20 სამიტზე მოწვევა ჯერ კიდევ არ მიიღო. აშშ-ის სპეციალურმა წარმომადგენელმა ჯონ კოლმა სქემა შესთავაზა, რომლითაც რუსეთი პოლიტპატიმრებს გაათავისუფლებს აშშ-სგან რუსული ეკონომიკის წინააღმდეგ სანქციების შემსუბუქების სანაცვლოდ — მსგავსი მიდგომა მან ადრე ბელარუსთან მიმართებაში გამოიყენა. უკრაინა ომის დასრულებამდე სანქციების შემსუბუქებას ეწინააღმდეგება. 14 სექტემბერს დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ უკრაინა და რუსეთი ერთმანეთის ენერგეტიკულ ობიექტებზე დარტყმებზე უარს იტყოდნენ; ზელენსკიმ ეს უკრაინის პოზიციად წარმოაჩინა, რომელიც პირობითია და დამოკიდებულია იმაზე, პარტნიორები უზრუნველყოფენ თუ არა, რომ რუსეთიც შეაჩერებს დარტყმებს. 24 სექტემბერს ZN.UA-მ დაწერა, რომ იმავე დღეს უკრაინა-აშშ-რუსეთის შეხვედრა იგეგმებოდა, თუმცა უკრაინის პრეზიდენტის ოფისმა ეს ინფორმაცია არ დაადასტურა.
სად განსხვავდება გაშუქება
14 სექტემბერს დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ უკრაინასა და რუსეთს შორის ენერგეტიკულ ობიექტებზე დარტყმების შეჩერების შეთანხმება უკვე მიღწეული იყო; ვოლოდიმირ ზელენსკიმ კი ეს პოზიცია პირობით უკრაინულ შეთავაზებად წარმოაჩინა, რომელიც დამოკიდებულია იმაზე, შეძლებენ თუ არა პარტნიორები რუსეთის მხრიდან დარტყმების არარსებობის უზრუნველყოფას. 24 სექტემბრისთვის დაგეგმილ შეხვედრას უკრაინის პრეზიდენტის ოფისი არ დაუდასტურებია. ცალკე, The Atlantic-ი წერს, რომ აშშ სანქციების შემსუბუქების სანაცვლოდ რუსეთისგან პოლიტპატიმრების გათავისუფლებისა და ნავთობის, დიზელის, იშვიათი მიწის ლითონებისა და სხვა საქონლის კომერციული გარიგებების სქემას განიხილავს; უკრაინელი მომლაპავკებლები ომის დასრულებამდე სანქციების შემსუბუქებას ეწინააღმდეგებიან და გაფრთხილებენ, რომ დასავლური ვაჭრობის აღდგენა მოსკოვს საომარი რესურსების დამატებით წყაროს მისცემს.
კონტექსტი
აშშ-ის მიდგომა ომის მოქმედებების ფაზურ შემცირებას ითვალისწინებს — ჯერ კონკრეტულ კატეგორიებზე შეზღუდული შეთანხმებები, შემდეგ ფართო ცეცხლის შეწყვეტის საფუძველი. სპეციალურმა წარმომადგენელმა ჯონ კოლმა ანალოგიური მოდელი ბელარუსთან მიმართებაში უკვე გამოიყენა — შედეგად 500-მდე პოლიტპატიმარი გათავისუფლდა, აშშ-მ კი ნაწილობრივ შეამსუბუქა სანქციები და ბელარუული კალიუმის შესყიდვის გარიგებაზე მუშაობა დაიწყო. 14 სექტემბერს დონალდ ტრამპმა საჯაროდ განაცხადა, რომ ორივე მხარე ენერგეტიკულ ობიექტებზე დარტყმებზე უარს იტყოდა; ზელენსკიმ ეს უკრაინის მხრიდან პირობით შეთავაზებად ჩამოაყალიბა. 24 სექტემბერს ZN.UA-მ ამავე საკითხზე უკრაინა-აშშ-რუსეთის იმავე დღეს დაგეგმილი შეხვედრის შესახებ დაწერა, რაც პრეზიდენტის ოფისმა არ დაადასტურა. უკრაინის მთავრობის შეფასებით, პუტინი სერიოზულ მოლაპაკებლობას მინიმუმ გაზაფხულამდე არ დაიწყებს. რუსეთი, წყაროების ცნობით, მიმდინარე ზამთრისთვის სარაკეტო დარტყმებისთვის რაკეტებს აგროვებს.