ნატოს ევროპის მთავარსარდელი: ალიანსი აძლიერებს სადაზვერვო გაზიარებას რუსეთთან დაკავშირებული ინციდენტების ფონზე

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ნატოს უმაღლესმა სამხედრო მეთაურმა ბოლო ინციდენტები პირდაპირ რუსეთთან დაკავშირებულ ჰიბრიდულ კამპანიად მოხასიათება, რაც ამაღლებს პოლიტიკურ სტაკებს ევროპული უსაფრთხოებისთვის. გრინკევიჩის პირდაპირი გაფრთხილება პუტინისადმი, რომ არ შეეცადოს ალიანსის შემოწმებას, მიუთითებს ნატოს გამკაცრებულ საჯარო პოზიციაზე. დანიის, პოლონეთისა და ჩეხეთის დაზვერვის შეფასებები ამ ინტერიუს ფონზე ამყარებს მოსაზრებას, რომ ჰიბრიდული და პოტენციურად შეზღუდული სამხედრო ქმედებები ნატოს ქვეყნების წინააღმდეგ ახლო პერსპექტივაში რეალურ რისკად რჩება. გარდა ამისა, გრინკევიჩი შეეხო ტვირთის განაწილების დინამიკას - აშშ-ის ჯარების რაოდენობას ევროპაში და ევროპელების მიერ მეტი პასუხისმგებლობის აღებას.

რა მოხდა

ნატოს ევროპის მთავარმა მოკავშირე სარდლობის ხელმძღვანელმა, აშშ-ის საჰაერო ძალების გენერალმა ალექსუს გრინკევიჩმა Reuters-თან ინტერვიუში განაცხადა, რომ ნატო აძლიერებს სადაზვერვო ინფორმაციის გაზიარებას რუსეთთან სავარაუდოდ დაკავშირებული საბოტაჟისა და სხვა ინციდენტების საპასუხოდ. მან მოუწოდა სიმშვიდისკენ და თავდაჯერებულობისკენ, რაც ხაზგასასმელად მოიხსენია ნატო, როგორც "ისტორიის ყველაზე ძლიერი ალიანსი", რომელსაც აქვს რისკების მართვის საჭირო ინსტრუმენტები.

შეზღუდული რუსული თავდასხმის რისკი ნატოს ტერიტორიაზე მან შეაფასა როგორც "ნაკლებად სავარაუდო, მაგრამ გამორიცხული არ არის". მან მკაფიოდ უარყო ის მოსაზრება, რომ ვლადიმერ პუტინს შეიძლება შესაძლებლობა დაენახა ნატოს დარტყმისა, რადგანაც აშშ-მა ირანთან ომში თავისი სარაკეტო მარაგების მნიშვნელოვანი ნაწილი გამოიყენა. გრინკევიჩის სიტყვებით: "საერთოდ არა. მოვა და არ გაბედოს ეს ამ ჩემი თანამდებობის დროს."

შეშფოთების მიზეზ ინციდენტებს შორის მან დაასახელა გერმანიის ლაიფციგ/ჰალე-ს აეროპორტზე დრონით თავდასხმის მცდელობა და რუსული გემის მიერ დანიის სამხედრო ვერტმფრენისკენ სიგნალური რაკეტების გაშვება. მან ასევე განაცხადა, რომ ნატოს შეუძლია ალიანსის ტერიტორიის ყოველი სანტიმეტრის დაცვა და რომ მას აქვს საჭირო უფლებამოსილება ალიანსის წინააღმდეგ ნებისმიერი აგრესიის შესაკავებელი ზომების მისაღებად.

დანიის სამხედრო დაზვერვამ გაფრთხილება გამოსცა, რომ რუსეთი, სავარაუდოდ, გააძლიერებს ჰიბრიდულ ომს დასავლეთის წინააღმდეგ უახლოეს თვეებში და აფასებს, რომ არსებობს "დაბალი, მაგრამ მზარდი" რისკი იმისა, რომ რუსეთმა შეზღუდული სამხედრო თავდასხმა განახორციელოს ერთ ან მეტ ნატოს მოსაზღვრე ქვეყანაზე. პოლონეთის პრემიერ-მინისტრმა დონალდ ტუსკმა თქვა, რომ სადაზვერვო მონაცემები მიუთითებს რუსეთის "ჰიბრიდული დარტყმების" გეგმებზე უკრაინის მხარდამჭერი ქვეყნების წინააღმდეგ.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

ყველა ექვსი წყარო უკრაინულენოვანი მედიიდანაა, რომლებიც ერთსულოდ ნატოს სადაზვერვო გაზიარების გაძლიერებას წარმოაჩენენ, როგორც რუსეთისგან მომდინარე საფრთხეზე რეაგირებას. უკრაინული მედია გრინკევიჩის განცხადებებს უკავშირებს რუსეთის მიერ უკრაინაზე თავდასხმების ფართო კონტექსტს, ხოლო ნატოს გენერალური მდივნის მარკ რუტეს შეხსენებას უკრაინის მხარდაჭერის გაგრძელების აუცილებლობის შესახებ წინა პლანზე წამოაჩენს. უკრაინული რეპორტაჟი ხაზგასასმელს ხდის ევროპისთვის ჰიბრიდული საფრთხეებისა და რუსეთ-უკრაინის ომის განუყოფლობას, ევროპულ უსაფრთხოებას და უკრაინის მხარდაჭერას ერთმანეთთან განუყოფლად წარმოაჩენს.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროებს შორის სამი ძირითადი განხეთქილება ჩანს:

**აშშ-ის რაკეტული მარაგების ფაქტორი.** გრინკევიჩმა პირდაპირ უარყო მოსაზრება, რომ აშშ-ის მიერ ირანთან ომში გამოყენებული სარაკეტო მარაგების გამო პუტინს ნატოსთვის შეტევის შესაძლებლობა ეხსნება, ხოლო ინტერიუს კონტექსტში მოხსენიებული რეპორტაჟი ამ ფაქტორს რისკის შეფასებაში რელევანტურად მიიჩნევს.

**სავარაუდო CIA-ის გაფრთხილება დრონების შესახებ.** იტალიის თავდაცვის მინისტრმა გვიდო კროზეტომ უარყო El Mundo-ს ინფორმაცია ესპანეთზე, საფრანგეთსა და იტალიაზე შესაძლო რუსული დრონული თავდასხმების შესახებ, ხოლო საფრანგეთის პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა განაცხადა, რომ CIA-მ ასეთი მონაცემები არ მიაწოდა. სხვა რეპორტაჟი კვლავ ამ გაფრთხილებაზე მიუთითებს.

**რუსული სამხედრო ნაბიჯის სიახლოვე.** დანიის დაზვერვამ "დაბალი, მაგრამ მზარდი" რისკი დააფასა ნატოს მოსაზღვრე ქვეყანაზე შეზღუდული თავდასხმისა, პოლონეთის დაზვერვამ უკრაინის მხარდამჭერი ქვეყნების წინააღმდეგ ჰიბრიდული დარტყმების გეგმებზე მიუთითა, ჩეხეთის დაზვერვამ შეზღუდული სამხედრო ოპერაციის ან ცრუ დროშის ქვეშ პროვოკაციის შესაძლებლობა "თვეებში, არა წლებში" იწინასწარმეტყველა, ხოლო ლიეტუვის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ ბალტიისპირეთის ქვეყნებზე სრულმასშტაბიანი თავდასხმის მომზადების ობიექტური ნიშნები ამჟამად არ არსებობს.

კონტექსტი

ნატოს გენერალურმა მდივანმა მარკ რუტემ ევროპელი ლიდერები მოუწოდა, რომ რუსეთის თავდასხმებმა, მათ შორის უკრაინის ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის დარტყმებმა, უკრაინის მხარდაჭერისგან ყურადღება არ გადაიტანონ. ევროპული დაზვერვის სხვადასხვა სამსახურების, Wall Street Journal-ისა და CNN-ის რეპორტაჟებში ნატოს მე-5 მუხლის მზაობის შემოწმების მიზნით შესაძლო რუსული ჰიბრიდული ოპერაციებისა და ბალტიისპირეთის ქვეყანაში შეზღუდული შეჭრის შესაძლებლობაც კი განხილულია. რიგი მთავრობებმა - მათ შორის იტალიამ, საფრანგეთმა, ლიეტუვამ და სხვებმა - კონკრეტული მოხსენიებული საფრთხეების ან შეფასებების წინააღმდეგ საჯაროდ გამოხატეს მოუთმენლობა, რაც მოკავშირეებს შორის რისკის მასშტაბისა და სიახლოვის შესახებ აზრთა სხვადასხვაობას ასახავს. რუსეთი ტრადიციულად უარყოფს ჩართვას საბოტაჟში ან დასავლეთის ქვეყნების წინააღმდეგ კონფლიქტისთვის მომზადებაში.