უკრაინული დრონები დააზარალეს იაროსლავლის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა და შეაჩერა წარმოება
17 სექტემბერს, ხუთშაბათს, უკრაინული დრონების დარტყმის შედეგად რუსეთის იაროსლავლის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა „სლავნეფტ-იაროსლავნეფტეორგსინტეზი“ (იანოსი) შეაჩერა ნედლი ნავთობის გადამუშავება. დაზიანდა პირველადი გადამუშავების დანადგარი ავტ-3, რომელიც ქარხნის საერთო სიმძლავრის დაახლოებით 40%-ს შეადგენს. იმავე დღეს ქარხნის მიერ წარმოებული საწვავი შიდა სასაქონლო ბირჟაზე გასაყიდად აღარ გამოჩნდა.
მთავარი მომენტები
- 17 სექტემბერს რუსული ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა იანოსი შეაჩერა ნედლი ნავთობის გადამუშავება უკრაინული დრონების დარტყმის შემდეგ.
- დარტყმამ დააზიანა პირველადი გადამუშავების დანადგარი ავტ-3, რომლის სიმძლავრეა 17 140 ტონა დღეში — ქარხნის საერთო სიმძლავრის დაახლოებით 40%.
- დანადგარი ავტ-4 (წლიური სიმძლავრის 33%) 28 აგვისტოს წინა დარტყმის შემდეგ უკვე რემონტში იმყოფებოდა.
- ხუთშაბათს იაროსლავლის ქარხნის საწვავი რუსეთის შიდა სასაქონლო ბირჟაზე გასაყიდად აღარ გამოჩნდა.
- იანოსი მდებარეობს მოსკოვიდან დაახლოებით 250 კილომეტრში ჩრდილო-აღმოსავლეთით და სიმძლავრით რუსეთის მეექვსე ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანაა.
- იანოსს ფლობს „სლავნეფტი“, რომელსაც ერთობლივად აკონტროლებენ „როსნეფტი“ და „გაზპრომ ნეფტი“.
- უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ 16-17 სექტემბრის ღამეს იანოსის ტერიტორიაზე და როსტოვის აეროდრომზე დრონების ჩამოვარდნის ვიდეოკადრები გამოაქვეყნა.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
იანოსი რუსეთის ერთ-ერთი უმსხვილესი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანაა, რომლის საერთო სიმძლავრე 15 მილიონი ტონა ნედლი ნავთობი წელიწადშია. დაზიანებული დანადგარი ავტ-3 მისი სიმძლავრის დაახლოებით 40%-ს შეადგენს, ხოლო მეორე პირველადი დანადგარი ავტ-4 უკვე რემონტში იყო 28 აგვისტოს წინა დარტყმის შემდეგ. ქარხნის პროდუქციის შიდა ბირჟიდან მომენტალურად გაქრობა მიუთითებს მიწოდებაზე დაუყოვნებელ ზემოქმედებაზე. იანოსს ერთობლივად აკონტროლებენ „როსნეფტი“ და „გაზპრომ ნეფტი“, ორი უმსხვილესი სახელმწიფო კონტროლირებული ენერგეტიკული კომპანია, ამიტომ დარტყმა ორივე მათგანს ერთდროულად აზარალებს. უკრაინული წყაროები, მათ შორის გენშტაბი და პრეზიდენტი, საჯაროდ აცხადებენ დარტყმას და მას რუსული ენერგეტიკული და სამხედრო ინფრასტრუქტურის წინააღმდეგ მიმართული ოპერაციების ნაწილად ასახელებენ.
რა მოხდა
2026 წლის 17 სექტემბერს, ხუთშაბათს, რუსული ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა „სლავნეფტ-იაროსლავნეფტეორგსინტეზი“ (იანოსი) შეაჩერა ნედლი ნავთობის გადამუშავება უკრაინული დრონების დარტყმის შედეგად. დაზიანდა პირველადი გადამუშავების დანადგარი ავტ-3, რომლის სიმძლავრეა 17 140 ტონა დღეში — დაახლოებით 40% ქარხნის საერთო სიმძლავრისა. ქარხანას კიდევ ორი პირველადი გადამუშავების დანადგარი ჰქონდა: ატ-4 სიმძლავრით 11 430 ტონა დღეში (27%) და ავტ-4 — 14 300 ტონა დღეში (33%). ავტ-4 უკვე რემონტში იმყოფებოდა 28 აგვისტოს წინა დრონული დარტყმის შემდეგ. იმავე ხუთშაბათს იაროსლავლის ქარხნის მიერ წარმოებული საწვავი რუსეთის შიდა სასაქონლო ბირჟაზე გასაყიდად აღარ გამოჩნდა, რაც ბაზრის მონაწილეებმა დაადასტურეს. Reuters-მა ქარხნის შეჩერების შესახებ ინფორმაცია ოთხი სამრეწველო წყაროს მოწმობით გაავრცელა. უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ იანოსის სამრეწველო ტერიტორიაზე და 16-17 სექტემბრის ღამეს როსტოვის აეროდრომზე რამდენიმე თვითმფრინავზე დარტყმის ვიდეოკადრები გამოაქვეყნა. უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენშტაბმა ასევე განაცხადა, რომ ძალებმა „სლავნეფტ-იანოსი“ დააზიანეს და ავტ-3 დანადგარზე ხანძარი დააფიქსირეს.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
სამივე მოწოდებული წყარო უკრაინულია და იანოსის შეჩერებას უკრაინული დრონების დარტყმის პირდაპირ შედეგად წარმოადგენს, Reuters-ის მონაწილეობით. სათაურებში წინა პლანზეა გამიზნული ობიექტის მდებარეობა რუსეთის ტერიტორიაზე, რაც ხაზს უსვამს, რომ დარტყმამ რუსეთის სიღრმეში მდებარე ობიექტამდე მიაღწია. უკრაინული წყაროები მოვლენას რუსული ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის წინააღმდეგ წარმატებულ შორ დისტანციურ დარტყმად წარმოაჩენენ, ხოლო ორი მათგანი უკრაინის პრეზიდენტის ვიდეოკადრებს ან მის დადასტურებას აქვეყნებს.
კონტექსტი
იანოსი სიმძლავრით რუსეთის მეექვსე ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანაა და 2024 წელს 14,9 მილიონი ტონა ნედლი ნავთობი გადაამუშავა, რის შედეგადაც 2,6 მილიონი ტონა ბენზინი, 4,0 მილიონი ტონა დიზელის საწვავი და 4,7 მილიონი ტონა მაზუტი წარმოიქმნა. ქარხანა მდებარეობს მოსკოვიდან დაახლოებით 250 კილომეტრში ჩრდილო-აღმოსავლეთით. იაროსლავლის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანას ფლობს „სლავნეფტი“, რომელსაც ერთობლივად აკონტროლებენ „როსნეფტი“ და „გაზპრომ ნეფტი“.