ზელენსკი CBS-თან: არჩევნების ჩატარება ომის დროს შეუძლებელია, მაგრამ „ხვალ" მზად ვართ
პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ CBS-თან ინტერ�იუში განაცხადა, რომ უკრაინა მზად არის არჩევნების ჩასატარებლად „ხვალ", მაგრამ აქტიური საომარი მოქმედებების პირობებში ეს შეუძლებელია საკონსტიტუციო, საარჩევნო და უსაფრთხოების შეზღუდვების გამო. მან ასევე განაცხადა, რომ მიზანი არჩევნების ჩატარებისთვის ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმია, რომელიც რუსეთმა, მისი თქმით, უარყო. ცალკე, ზელენსკიმ გამოაცხადა, რომ საომარი ბიუჯეტის დეფიციტის დასაფარად „რთულ და მიუღებელ" გადაწყვეტილებებს მიიღებს.
მთავარი მომენტები
- ზელენსკიმ CBS-თან თქვა, რომ არჩევნების ჩატარება მზად არის „ხვალ", მაგრამ ომის დროს შეუძლებელია კონსტიტუციის, საარჩევნო კანონმდებლობისა და უსაფრთხოების გამო
- ზელენსკის შეფასებით, დაახლოებით 9 მილიონი უკრაინელი ამჟამად საზღვარგარეთ იმყოფება; ფართომასშტაბიან შეჭრამდე საზღვარგარეთ დაახლოებით 500 000 მოქალაქე ირჩევდა
- მან კითხრა დაუსახლებელ ტერიტორიებზე ამომრჩეველთა მონაწილეობის შესაძლებლობა რუსული სამხედროების არსებობის პირობებში
- ზელენსკიმ შეცდომად მიიჩნია ყოფილი თავდაცვის მინისტრი მიხაილო ფედოროვის მოწოდება ომის დროს არჩევნების ჩატარებისკენ და განაცხადა, რომ მსგავსი პირები „პოლიტიკაში სურთ ყოფნა"
- მან განაცხადა, რომ საომარი ბიუჯეტის დეფიციტი მოიცავს 23 მილიარდ ევროს (26,5 მილიარდი დოლარი) სამხედრო ხარჯების სიცარიელეს
- ზელენსკიმ დაასახელა 7 საკანონმდებლო პროექტი ბიუჯეტის დეფიციტის დასაფინანსებლად; ევროპამ გასულ წლის ბოლოს 90 მილიარდ ევროს (104 მილიარდი დოლარი) სესხი გამოუყო 2026–2027 წლებისთვის
- ტრამპმა ზელენსკისგან მოითხოვა რუსული დიზელის ინფრასტრუქტურაზე თავდასხმების შეწყვეტა ენერგეტიკულ სექტორზე ურთიერთდარტყმების შეჩერების ფარგლებში
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ზელენსკის განცხადებები ორ სტრატეგიულ საკითხზე აყალიბებს პოზიციას: არჩევნების ჩატარების ლეგალური და პრაქტიკული შეუძლებლობა ომის დროს და ბიუჯეტის კრიზისის დაძლევა. მისი კრიტიკა ყოფილი თავდაცვის მინისტრი მიხაილო ფედოროვის მიმართ მიუთითებს შიდა პოლიტიკურ დაძაბულობაზე იმის შესახებ, უნდა ჩატარდეს თუ არა არჩევნები ომის პირობებში. ცეცხლის შეწყვეტის პირობად ქცევა და ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე ურთიერთდარტყმების შეჩერების შესაძლებლობა აჩვენებს დიპლომატიური კომპრომისისკენ მზაობას შეზღუდული ფარგლებით.
რა მოხდა
პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ CBS-თან ინტერვიუში განაცხადა, რომ უკრაინა მზადაა არჩევნების ჩასატარებლად „ხვალ", მაგრამ ეს ამჟამად შეუძლებელია კონსტიტუციით, საარჩევნო კანონმდებლობით და უსაფრთხოების ვითარებით. მან აღნიშნა, რომ დაახლოებით 9 მილიონი უკრაინელი საზღვარგარეთ იმყოფება, ბავშვები სკოლაში ვერ დადიან და დროებით ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ამომრჩევლის ხმის მიცემის ორგანიზება რუსული სამხედროების არსებობის გამო პრობლემურია. ზელენსკიმ ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმი დაასახელა როგორც არჩევნებისთვის საჭირო წინაპირობა, რომელიც, მისი თქმით, რუსეთმა უარყო. მან ასევე შეცდომად მიიჩნია ყოფილი თავდაცვის მინისტრი მიხაილო ფედოროვის პოზიცია, რომელიც ომის დროს არჩევნების ჩატარებას უჭერს მხარს. ცალკე, ზელენსკიმ განაცხადა, რომ ბიუჯეტის დეფიციტის, მათ შორის 23 მილიარდ ევროს სამხედრო ხარჯების სიცარიელის, დასაფარად „რთულ და მიუღებელ" გადაწყვეტილებებს მიიღებს, მათ შორის 7 საკანონმდებლო პროექტს. მან ასევე განაცხადა, რომ უკრაინა მზადაა ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე ურთიერთდარტყმების შეჩერებისთვის, თუ რუსეთიც იგივეს გააკეთებს — ეს შეთანხმება აშშ-ს პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის მოთხოვნას მოჰყვა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინულენოვანი მედია, მათ შორის ЛІГА.net, Українська правда და Суспільне Новини, ძირითად აქცენტს აკეთებს ზელენსკის შიდა პოლიტიკურ გზავნილზე: არჩევნების ჩატარების პირობებზე, ფედოროვისა და ომის დროს არჩევნების სხვა მომხრეების კრიტიკაზე, ასევე რუსეთის პასუხისმგებლობაზე ცეცხლის შეწყვეტის უარყოფისთვის. რამდენიმე უკრაინული გამოცემა ასევე ხაზს უსვამს ზელენსკის მიერ საომარი ბიუჯეტის კრიზისის ჩარჩოებას და ევროპული ფინანსური მხარდაჭერის გაზრდის მოწოდებას.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
კატარული გამოცემა Al Jazeera Arabic გამოყოფს ეკონომიკურ განზომილებას, ხაზს უსვამს ზელენსკის გაფრთხილებას „რთული" ზომების შესახებ ბიუჯეტის დეფიციტის დასაფარად და 23 მილიარდ ევროს სამხედრო ხარჯების სიცარიელეს. იგი ასევე ხაზს უსვამს აშშ-ს შეთავაზებას ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე ურთიერთდარტყმების შეჩერების შესახებ და ტრამპის თხოვნას რუსულ დიზელის ინფრასტრუქტურაზე თავდასხმების შეწყვეტის შესახებ — დიპლომატიურ ასპექტს, რომელიც უკრაინულენოვან მედიაში არ ჩანდის.
სად განსხვავდება გაშუქება
ЛІГА.net-ის ცნობით, ანონიმური „მომსახურება ხალხისთვის"-ის დეპუტატმა განაცხადა, რომ მიხაილო ფედოროვი პოლიტიკას საბოლოოდ არ ტოვებს, ხოლო ფედოროვის გუნდმა ეს უარყო.
კონტექსტი
უკრაინის მიმდინარე კანონმდებლობა არ იძლევა საომარ დროს არჩევნების ჩატარების საშუალებას. CBS-თან ინტერვიუმდე რამდენიმე დღით ადრე ზელენსკიმ ომის დროს არჩევნების იდეა გაკრიტიკა, ქვეყნის გაყოფის საფრთხის მოტივით. ყოფილმა თავდაცვის მინისტრმა მიხაილო ფედოროვმა აგვისტოს შუაში ვიდეომიმართვაში ომის დროს არჩევნების ჩატარებას დაუჭირა მხარი, ხოლო სექტემბრის დასაწყისში თავდაცვის ტექნოლოგიების საკუთარი კომპანიის შექმნა გამოაცხადა, სადაც პირველი ინვესტორი Palantir-ის აღმასრულებელი დირექტორი ალექს კარპი იყო. უკრაინის შეფასებით, დაახლოებით 9 მილიონი მოქალაქე ამჟამად საზღვარგარეთ იმყოფება, ხოლო ფართომასშტაბიან შეჭრამდე საზღვარგარეთ დაახლოებით 500 000 მოქალაქე ირჩევდა. გასული წლის ბოლოს ევროპულმა სახელმწიფოებმა 90 მილიარდ ევროს (104 მილიარდი დოლარი) სესხი გამოუყო უკრაინას 2026–2027 წლებისთვის. აშშ-ს სპეციალურმა ელჩმა ჯარედ კუშნერმა კიევში 12 სექტემბერს YES-ის ფორუმზე განაცხადა, რომ ომის დასასრულებლად საჭიროა „ყველასთვის მორგებული სწორი ფორმულის" პოვნა.