ევროპის ადამიანის უფლებათა სასამართლომ დონეცკში მცხოვრებლის სარჩელი უკრაინის წინააღმდეგ მიუღებლად ცნო
ევროპის ადამიანის უფლებათა სასამართლომ (ECtHR) მიუღებლად ცნო დონეცკში მცხოვრები ქალის სარჩელი უკრაინის წინააღმდეგ (საქმე Maslova v. Ukraine). განმცხადებელი უჩიოდა, რომ 2014 წლის 9 აგვისტოს უკრაინის შეიარაღებული ძალების არტილერიულმა დაბომბვამ მისი ბინა გაანადგურა. სასამართლომ ყველა საჩივარი კონვენციის 35-ე მუხლის §§ 1 და 4-ის საფუძველზე, შიდა სამართლებრივი საშუალებების არამოხმობის გამო, უარყო და დაადგინა, რომ საქმის წარმოების ეფექტურობაზე პასუხისმგებლობა თავად განმცხადებლის უმოქმედობას ეკისრება, და არა სახელმწიფოს.
მთავარი მომენტები
- ევროპის ადამიანის უფლებათა სასამართლომ საქმე Maslova v. Ukraine მიუღებლად ცნო
- განმცხადებელი უჩიოდა, რომ 2014 წლის 9 აგვისტოს უკრაინული ძალების არტილერიამ მისი ბინა დონეცკში გაანადგურა
- სასამართლომ ყველა საჩივარი კონვენციის 35-ე მუხლის §§ 1 და 4-ით, შიდა საშუალებების არამოხმობის გამო, უარყო
- განმცხადებლის ინტერესებს მოსკოვში მოღვაწე ადვოკატი იცავდა
- ესპ-მ დაადასტურა, რომ უკრაინამ შექმნა სამართლებრივი ჩარჩო და სპეციალიზებული ერთეულები მსგავსი ინციდენტების გამოსაძიებლად
- სასამართლომ დაადგინა, რომ გადატანილი სასამართლოები ეფექტური და ხელმისაწვდომია
- განმცხადებელი ეროვნულ სასამართლოებში არ მიუმართავს, მიუხედავად იმისა, რომ დონეცკიდან მთავრობის კონტროლირებად ტერიტორიაზე რეგულარულად მი� travelავდა
რატომ არის მნიშვნელოვანი
გადაწყვეტილებამ დაადასტურა, რომ უკრაინამ შექმნა სამართლებრივი ჩარჩო და სპეციალიზებული ერთეულები მსგავსი დაბომბვის შემთხვევების გამოსაძიებლად, და რომ აღმოსავლეთიდან გადატანილი სასამართლოები ეფექტური და ხელმისაწვდომია. სასამართლომ ბრალი მოხსენია სახელმწიფოს და მთლიანად განმცხადებლის უმოქმედობას დააკისრა პასუხისმგებლობა. ეს სახელდახელო პრეცედენტი მნიშვნელოვანია ევროპის საბჭოში მიმდინარე ფართო დისკუსიების ფონზე, მათ შორის PACE-ის შეთავაზებული მექანიზმის შესახებ, რომელიც გაყინული რუსული აქტივების უკრაინისთვის გადაცემას ECHR-ის გადაწყვეტილებებზე დაყრდნობით ითვალისწინებს.
რა მოხდა
ევროპის ადამიანის უფლებათა სასამართლომ მიუღებლად ცნო საქმე Maslova v. Ukraine, რომელშიც დონეცკში მცხოვრებლი ქალი უკრაინის წინააღმდეგ სარჩელს აბამდა. განმცხადებელი ამტკიცებდა, რომ 2014 წლის 9 აგვისტოს უკრაინის შეიარაღებული ძალების არტილერიულმა დაბომბვამ მისი ბინა გაანადგურა. მტკიცებულების სახით წარადგინა პასპორტის ასლები, მემკვიდრეობის მოწმობა, საკუთრების უფლების მოწმობა, სახლის წიგნაკი, დაზიანების ცნობა და ფოტოები. იგი ასევე ამტკიცებდა, რომ სახელმწიფო ინსტიტუტების, მათ შორის სასამართლოების, მუშაობის შეჩერებისა და მთავრობის კონტროლირებად ტერიტორიაზე გადატანის გამო ვერ ახორციელებდა თავის უფლებებს, და რომ ქონების განადგურებამ იძულებით გადაადგილება გამოიწვია, თუმცა გადასახლების ადგილი არ დაუსახელებია და მტკიცებულება არ წარუდგენია. განმცხადებლის ინტერესებს მოსკოვში მოღვაწე ადვოკატი იცავდა. ECtHR-მა ყველა საჩივარი კონვენციის 35-ე მუხლის §§ 1 და 4-ის საფუძველზე, შიდა სამართლებრივი საშუალებების არამოხმობის გამო, უარყო. სასამართლომ დაადასტურა, რომ უკრაინას ჰქონდა შექმნილი სამართლებრივი ჩარჩო და სპეციალიზებული ერთეულები ასეთი ინციდენტების გამოსაძიებლად და რომ გადატანილი სასამართლოები ეფექტური და ხელმისაწვდომია. სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ განმცხადებელს ეროვნულ სასამართლოებში არ მიუმართავს, მიუხედავად იმისა, რომ დონეცკიდან მთავრობის კონტროლირებად ტერიტორიაზე რეგულარულად მიმოდიოდა. დასკვნით, ECtHR-მ დაადგინა, რომ საქმის ეფექტურობის ნაკლებობა განმცხადებლის საკუთარ უმოქმედობას და ხელისუფლებასთან თანამშრომლობის გამოუცხადებლობას უკავშირდებოდა, და არა სახელმწიფოს. ინფორმაცია გაავრცელა მთავრობის ევროპის საბჭოს საქმეთა უფლებამოსილმა მარჰარიტა სოკორენკომ თავის Facebook-გვერდზე, ხოლო მასალა გამოაქვეყნა „ევროპულმა პრავდამ“.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინულენოვანი მედია ამ საქმეს წარმოაჩენს როგორც უკრაინის წინააღმდეგ სარჩელს უკრაინული ძალების მიერ, სავარაუდოდ, ჩადენილ დაბომბვის გამო, ხოლო სათაურებში ხაზს უსვამს, რომ ევროპის ადამიანის უფლებათა სასამართლომ ეს სარჩელი მიუღებლად ცნო. წყაროებად ყველა გამოცემა თანმიმდევრულად მიუთითებს „ევროპულ პრავდას“ და მთავრობის ევროპის საბჭოს საქმეთა უფლებამოსილ მარჰარიტა სოკორენკოს.
კონტექსტი
ეს არ არის ერთადერთი ევროპის ადამიანის უფლებათა სასამართლოს გადაწყვეტილება რუსეთ-უკრაინის კონფლიქტთან დაკავშირებულ საკითხებზე. ივლისში სასამართლომ დაადგინა, რომ რუსეთმა დაარღვია საკუთრების უფლება და სამართლიანი სასამართლოს უფლება საქმეში, რომელიც ოკუპირებულ სევასტოპოლში მიწის ნაკვეთების ჩამორთმევას ეხებოდა. ამავე დროს, ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეამ (PACE) შესთავაზა მექანიზმი, რომლის მიხედვითაც გაყინული რუსული აქტივები უკრაინისთვის ECHR-ის გადაწყვეტილებებზე დაყრდნობით უნდა გადაეცეს. ამ ფონზე საქმე Maslova v. Ukraine ერთგვარ სახელდახელო პრეცედენტს ქმნის იმის შესახებ, თუ როგორ აფასებს სასამართლო უკრაინის მიერ კონფლიქტის ზონაში სამართლებრივი ინფრასტრუქტურის შენარჩუნების ძალისხმევას.