უკრაინა, აშშ და რუსეთი სამმხრევი მოლაპარაკებების განახლებას გეგმავენ

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ეს განვითარება მნიშვნელოვანია, რადგან მიუთითებს რუსეთ-უკრაინის ომის დასასრულებლად მაღალი დონის დიპლომატიის განახლების შესაძლებლობაზე თვეების პაუზის შემდეგ. აშშ-ის სპეცწარმომადგენლების მოსკოვ-კიევშობრივი დიპლომატია აჩვენებს ვაშინგტონის აქტიურ შუამავლობას. განხილული თემები — ენერგეტიკა, მარცვლეული, ტყვეების გაცვლა — ეხება კონკრეტულ ომისშემდგომ პრობლემებს, რაც პოლიტიკური შეთანხმების გარეშეც მნიშვნელოვანია სამოქალაქო ინფრასტრუქტურისა და ჰუმანიტარული პირობებისთვის.

რა მოხდა

5 სექტემბერს აშშ-ის სპეცწარმომადგენლები სტივ უიტკოფი და ჯარედ კუშნერი მოსკოვში ვლადიმირ პუტინს შეხვდნენ — შეხვედრა სამ საათზე მეტს გაგრძელდა. მეორე დღეს, 6 სექტემბერს, მათ კიევი პირველად ეწვივნენ ომის დასრულების მოლაპარაკებების ფარგლებში და პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკისთან შეხვდნენ. უიტკოფმა აშშ-ში დაბრუნების შემდეგ განაცხადა, რომ მიღწეულია „მნიშვნელოვანი პროგრესი“, მათ შორის დამატებითი სამმხრევი მოლაპარაკებების განრიგზე შეთანხმება. კრემლის თანაშემწე იური უშაკოვმა მოსკოვის შეხვედრა „უაღრესად მნიშვნელოვნად“ და „სასარგებლოდ“ შეაფასა, თუმცა მისი შინაარსი არ გამხილა.

8 სექტემბერს ზელენსკიმ ჟურნალისტებთან განაცხადა, რომ შემდეგი სამმხრევი შეხვედრა შეიძლება გაიმართოს არაბეთის გაერთიანებულ საამიროებში, შვეიცარიაში, თურქეთში ან სხვა ქვეყანაში, სადაც უკრაინას მოწვევები აქვს მიღებული. მან თემებს შორის დაასახელა ენერგეტიკა, მარცვლეულის ექსპორტი და ჰუმანიტარული საკითხები, განსაკუთრებით ტყვეების გაცვლა, რომელიც გაზრდისა და დაჩქარებას საჭიროებს. ზელენსკიმ ასევე განაცხადა, რომ სექტემბერში დონალდ ტრამპთან შეხვედრას გეგმავს, რის შემდეგაც მხარეები სამმხრევი მოლაპარაკებების მომზადებაზე იმუშავებენ. უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტროს პრესსპიკერმა ჰეორჰიი ტიხიიმ ბრიფინგზე თქვა, რომ უკრაინა მზადაა განაახლოს სამმხრევი ფორმატი და ლიდერების დონის შეხვედრას ყველაზე ეფექტიან ფორმატად მიიჩნევს. სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ განაცხადა, რომ მოლაპარაკებები „შინაარსიანი“ იყო, თუმცა მნიშვნელოვანი დაბრკოლებები რჩება.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

უკრაინული მედია, განსაკუთრებით სუსპილნე ნოვინი, ჰრომადსკე, უკრინფორმი, ევროპეისკა პრავდა და სხვა უკრაინული გამოცემები, ამ თემას ძირითადად ზელენსკის განცხადებების ფონზე აშუქებს. ყურადღება გამახვილებულია პოტენციურ შეხვედრების ადგილებზე (არაბეთის გაერთიანებული საამიროები, შვეიცარია, თურქეთი), თემებზე (ენერგეტიკა, მარცვლეული, ტყვეების გაცვლა) და უკრაინის მზაობაზე ენერგეტიკულ საკითხებზე კომპრომისებისთვის. ასევე ხაზგასასმელია, რომ უკრაინა ლიდერების დონის შეხვედრის ფორმატს ყველაზე ეფექტიანად მიიჩნევს და რომ ტერიტორიული კომპრომისების წინააღმდეგია.

როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები

ინგლისურენოვანი საერთაშორისო მედია ყურადღებას ამახვილებს აშშ-ის დიპლომატიურ როლზე — უიტკოფისა და კუშნერის ვიზიტებზე და რუბიოს განცხადებებზე — და არა უკრაინულ შიდა პოლიტიკურ გზავნილებზე. აზერბაიჯანული სააგენტო აშუქებს შვეიცარიის მზაობას მოლაპარაკებების მასპინძლობისთვის და რუსეთის იმედს სამმხრევი მოლაპარაკებების განახლებაზე. ფრანგული პრეზიდენტის ადმინისტრაციის წყაროზე დაყრდნობით ნათქვამია, რომ რუსეთის სახელმწიფო დუმის არჩევნების შემდეგ მოსკოვმა შესაძლოა „ახალი მზაობა“ გამოავლინოს. ყოფილი აშშ-ის ელჩი უკრაინაში ჯონ ჰერბსტი ციტირებულია მტკიცებით, რომ პუტინს ზამთარში „პოლიტიკური პრობლემა“ ექნება. წინა რაუნდების ჩავარდნის მიზეზად დონბასის ტერიტორიული საკითხი სახელდება.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროები ერთმანეთს არ ეთანხმებიან მიღწეული პროგრესის ხარისხზე: უიტკოფმა დააფიქსირა „მნიშვნელოვანი პროგრესი“ დამატებითი სამმხრევი მოლაპარაკებების განრიგზე, კრემლმა მოსკოვის შეხვედრა „უაღრესად მნიშვნელოვნად“ და „სასარგებლოდ“ შეაფასა, მაგრამ კონკრეტულ შედეგზე მოლაპარაკება არ ყოფილა, ხოლო რუბიომ თქვა, რომ მხარეების კომპრომისუნათიანობაში ჯერ მნიშვნელოვანი პროგრესი არ ჩანს და მნიშვნელოვანი დაბრკოლებები რჩება. მეორე განხილული უთანხმოება ეხება ზამთრისთვის შესაძლო „ენერგეტიკული ცეცხლის შეწყვეტის“ პერსპექტივას — ერთი წყარო (RBC-უკრაინა) მას შესაძლოდ მიიჩნევს, რუბიო კი ფრთხილად საუბრობს. მესამე განხილული სხვაობა ეხება რუსეთის პოზიციას: ზელენსკის თქმით, მას გადასცეს, რომ „რუსები მზად არიან მოლაპარაკებებისთვის“, ხოლო სხვა წყაროები მხოლოდ იმედს გამოთქვამენ სამმხრევი მოლაპარაკებების განახლებაზე, პირობებზე მზაობას კი არ ადასტურებენ.

კონტექსტი

სამმხრევი მოლაპარაკებები უკრაინას, აშშ-სა და რუსეთს შორის თებერვალში აშშ-იზრაელის ოპერაციის დაწყების შემდეგ შეჩერდა. რუსეთი მოითხოვს უკრაინული ჯარების სრულ გაყვანას მთელი დონბასიდან, რასაც კიევი კატეგორიულად ეწინააღმდეგება ნებისმიერი ტერიტორიული კონცესიისა თუ ჯარების გაყვანის წინააღმდეგ. აშშ-მა შესთავაზა დონბასში თავისუფალი ეკონომიკური ზონის შექმნა, თუმცა მისი მართვისა და უსაფრთხოების გარანტიების დეტალები გაურკვეველია. ტრამპმა რუსეთ-უკრაინის ომის დასრულება პრიორიტეტად 2025 წლის იანვარში გამოაცხადა, მაგრამ შეთანხმებას ვერ მიაღწია. რუსეთის სახელმწიფო დუმის არჩევნები 18-20 სექტემბერს არის დაგეგმილი, რაც ზოგიერთი წყაროს მიხედვით შესაძლოა მოსკოვის პოზიციის ცვლილებასთან იყოს დაკავშირებული.