FAO-ს სასურსათო ფასების ინდექსი აგვისტოში 2022 წლის ბოლოს შემდეგ ყველაზე მაღალ ნიშნულზე გავიდა
FAO-ს სასურსათო ფასების ინდექსმა აგვისტოში 133,3 პუნქტი შეადგინა, რაც 2022 წლის ნოემბრის შემდეგ ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია. ინდექსი 1,9%-ით გაიზარდა ივლისთან შედარებით, ხოლო შაქრის ფასი 11,9%-ით მოიმატა. ორგანიზაციამ 2026 წლის მსოფლიო მარცვლეულის წარმოების პროგნოზი 3,4 მლნ ტონით შეამცირა. შავ ზღვაში შეტევების გააქტიურებამ რუსეთიდან და უკრაინიდან მარცვლეულის მიწოდება შეაფერხა.
მთავარი მომენტები
- FAO-ს სასურსათო ფასების ინდექსმა აგვისტოში 133,3 პუნქტი შეადგინა — 2022 წლის ნოემბრის შემდეგ ყველაზე მაღალი დონე.
- მიმდინარე ინდექსი მარტის 2022 წლის რეკორდზე დაახლოებით 17%-ით დაბალია.
- ინდექსის ხუთივე კატეგორიაში ფასები გაიზარდა: მარცვლეული, მცენარეული ზეთები, შაქარი, ხორცი და რძის პროდუქცია.
- შაქრის ინდექსი 11,9%-ით, ხოლო მარცვლეულის ინდექსი 2,2%-ით მოიმატა.
- FAO-მ 2026 წლის მსოფლიო მარცვლეულის წარმოების პროგნოზი 3,4 მლნ ტონით — 2,980 მლრ ტონამდე შეამცირა.
- შავ ზღვაში შეტევების გააქტიურებამ რუსეთიდან და უკრაინიდან მარცვლეულის მიწოდება შეაფერხა.
- 2026 წლის აგვისტოში უკრაინამ 981 ათასი ტონა მარცვლეული გა�ა� exportações-ა, რაც წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 2,5-ჯერ ნაკლებია.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
FAO-ს ინდექსის ასეთ მაღალ დონეზე გასვლა 2022 წლის შემდეგ მიუთითებს, რომ გლობალური სასურსათო ფასები კვლავ ზეწოლის ქვეშ რჩება. ხუთივე ქვე-ინდექსის ერთდროული ზრდა, განსაკუთრებით შაქრის 11,9%-იანი ნახტომი, აჩვენებს, რომ მიწოდების შეფერხებები ფართომასშტაბიანია. FAO-ს მიერ 2026 წლის მარცვლეულის წარმოების პროგნოზის შემცირება და მზარდი კლიმატური რისკები ევროპაში და აზიაში ნიშნავს, რომ ფასების ზეწოლა შესაძლოა გაგრძელდეს.
რა მოხდა
გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციამ (FAO) აგვისტოს თვისთვის სასურსათო ფასების ინდექსი გამოაქვეყნა, რომელმაც 133,3 პუნქტი შეადგინა. ეს 2022 წლის ნოემბრის შემდეგ ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია. ინდექსი ივლისთან შედარებით 1,9%-ით არის გაზრდილი, ხოლო ხუთივე კატეგორიაში — მარცვლეულში, მცენარეულ ზეთებში, შაქარში, ხორცსა და რძის პროდუქციაში — ფასები მოიმატა. ყველაზე მკვეთრად შაქრის ინდექსი გაიზარდა — 11,9%-ით, რაც ბრაზილიის ცენტრალურ-სამხრეთ რეგიონში წარმოების შემცირებამ განაპირობა. ევროპაში ექსტრემალურმა სიცხემ და გვალვამ სიმინდისა და შაქრის ჭარხლის მოსავლის პერსპექტივა გააუარესა, ხოლო მოსალოდნელმა ელ-ნინიომ აზიაში პალმის ზეთისა და შაქრის წარმოების რისკები გააძლიერა. FAO-მ 2026 წლის მსოფლიო მარცვლეულის წარმოების პროგნოზი 3,4 მლნ ტონით — 2,980 მლრ ტონამდე შეამცირა, რაც 2025 წლის დონეზე 2%-ით დაბალია და 2018 წლის შემდეგ ყველაზე დიდ წლიურ ვარდნას წარმოადგენს. შავ ზღვაში შეტევების გააქტიურებამ რუსეთიდან და უკრაინიდან მარცვლეულის ექსპორტი შეაფერხა. უკრაინის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მონაცემებით, აგვისტოში უკრაინამ 981 ათასი ტონა მარცვლეული გაიტანა, რაც წინა წლის ანალოგიურ თვესთან შედარებით 2,5-ჯერ ნაკლებია.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ფოკუსირებულია საკუთარი ექსპორტის კოლაფსზე. 2026 წლის ივლისის მეორე ნახევრიდან პორტულ ინფრასტრუქტურაზე და სამოქალაქო გემებზე რუსეთის შეტევების გააქტიურების შემდეგ უკრაინული პორტები, როგორც ნაწილი წყაროებისა აღნიშნავს, 2022 წლის შემდეგ პირველად მოხვდა ბლოკადის პირობებში, რასაც გემთშესვლების მკვეთრი შემცირება მოჰყვა. Forbes Ukraine-ის ანალიტიკური განყოფილების შეფასებით, თუ შავი ზღვის ექსპორტის შეზღუდვები 2026/27 სამარკეტინგო წლის ბოლომდე გაგრძელდება, უკრაინამ შესაძლოა დაკარგოს 5 მლრ დოლარზე მეტი ექსპორტის შემოსავალი და ვერ შეძლოს დაახლოებით 24 მლნ ტონა მარცვლეულის გატანა. 2026/27 მარკეტინგული წლის პირველ ორ თვეში უკრაინამ 3,726 მლნ ტონა მარცვლეული და პარკოსანი კულტურა გაიტანა, რაც წინა სეზონის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 7,2%-ით ნაკლებია. ხორბლის ექსპორტი 34,3%-ით, ქერისა — 34,5%-ით შემცირდა, თუმცა სიმინდის ექსპორტი თითქმის გაორმაგდა.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები ვერ თანხმდებიან უკრაინის პორტებში არსებული ვითარების შეფასებაზე. ЛІГА.net LB.ua და hromadske მას ეფექტიან ბლოკადად ახასიათებენ — პირველად 2022 წლის შემდეგ, Forbes Ukraine კი უფრო ფრთხილად საუბრობს გემთშესვლების მკვეთრ შემცირებაზე, სრულ ბლოკადად არ მოიხსენიებს.
კონტექსტი
მიუხედავად აგვისტოს ზრდისა, FAO-ს ინდექსი მარტის 2022 წლის რეკორდულ დონეზე დაახლოებით 17%-ით დაბალი რჩება. ორგანიზაცია მაინც მოელის, რომ 2026 წლის მარცვლეულის წარმოება 2,980 მლრ ტონას მიაღწევს — რაც ისტორიაში მეორე ყველაზე დიდი მაჩვენებელი იქნება. რუსეთი და უკრაინა, შავი ზღვის ლოჯისტიკური შეფერხებების მიუხედავად, მაინც ხორბლის მარაგების დაგროვებას მოელიან. ამასთან, აშშ-ირანის კონფლიქტი სოფლის მეურნეობისთვის სასუქების მიწოდებას ართულებს.