უკრაინაში პირველად დაკავეს თაღლითური ქოლ-ცენტრის მოწყობისთვის ბრალდებულები — სტრიში 3 პირი დააკავეს
ლვივის ოლქის კიბერპოლიციამაში და სუს-მა ქალაქ სტრიში თაღლითური ქოლ-ცენტრი გამოავლინა და სამი პირი დააკავა. ბრალდებულები დეითინგ-საიტებზე ფალსიფიცირებული ქალის პროფილებით ეძებდნენ მსხვერპლს, ხმის შეცვლის პროგრამით და RAT-შემცველი ფოტოებით ცდილობდნენ ონლაინ-ბანკინგზე წვდომას და თანხების მითვისებას. შემთხვევა პირველია, როცა ბრალდება სისხლის სამართლის კოდექსის ახალი მუხლის — 2026 წლის სექტემბრიდან მოქმედი 255-4 მუხლის — საფუძველზე გამოცხადდა.
მთავარი მომენტები
- ლვივის ოლქში, ქალაქ სტრიში სამი პირი დააკავეს — ორი 23 წლის და ერთი 21 წლის
- თაღლითები დეითინგ-საიტებზე ფალსიფიცირებული ქალის ანგარიშებით ეძებდნენ მსხვერპლს და ხმის შეცვლის პროგრამას იყენებდნენ
- RAT-შემცველი ფოტოფაილებით ონლაინ-ბანკინგში ორფაქტორიან ავთენტიფიკაციას ირღვევდნენ
- ჩამორთმეულია 1,2 მლნ გრივნაზე მეტი და უცხოური ვალუტა დაახლოებით 800 ათასი გრივნის ეკვივალენტში, ასევე კომპიუტერული ტექნიკა, SIM-ბარათები და კრიპტო-საფულე
- ბრალდება გამოცხადდა სისხლის სამართლის კოდექსის 255-4-ე მუხლით, რომელიც სექტემბრიდან ამოქმედდა და პირველად გამოიყენეს
- გავლენის ზონა უკრაინას, ჩეხეთს, პოლონეთს, გერმანიას და საქართველოს მოქალაქეებს მოიცავდა — დაზარალდა მინიმუმ 50 უკრაინელი და 30 უცხოელი
- სუს-ის მონაცემებით, 2026 წლის ივლისიდან სექტემბრამდე 60 თაღლითური ქოლ-ცენტრი გამოავლინეს
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს არის უკრაინაში პირველი შემთხვევა, როცა ბრალდება სისხლის სამართლის კოდექსის ახალი, სპეციალურად თაღლითური ქოლ-ცენტრებისთვის შემუშავებული მუხლის საფუძველზე გამოცხადდა — ეს მუხლი 2026 წლის სექტემბრიდან ამოქმედდა პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის მიერ კანონის ხელმოწერის შემდეგ. სქემა ტრანსსასაზღვრო იყო და მოიცავდა ევროკავშირის რამდენიმე ქვეყნის მოქალაქეებს. გამოვლენილი ქსელი ნაწილია სუს-ის ფართო კამპანიისა, რომლის ფარგლებშიც, უწყების მონაცემებით, 2026 წლის ივლის-სექტემბერში 60 თაღლითური ქოლ-ცენტრი გამოვლინდა და შეჩერდა.
რა მოხდა
კიბერპოლიციამ ლვივის ოლქში, სტრიში, რეგიონალური პოლიციის გამომძიებლებთან და სუს-ის თანამშრომლებთან ერთად, ორგანიზებული დაჯგუფება გამოავლინა, რომელიც თაღლითურ ქოლ-ცენტრს მართავდა ორ დაქირავებულ ბინაში. ბრალდებულები დეითინგ-საიტებზე ფალსიფიცირებულ ქალის ანგარიშებს ქმნიდნენ, ხმის შეცვლის სპეციალური პროგრამით კაცებს ქალების სახელით ესაუბრებოდნენ და ნდობას იძენდნენ. შემდეგ ფოტოფაილებს აგზავნიდნენ, რომლებშიც RAT (დისტანციური ადმინისტრირების ინსტრუმენტი) იყო ჩაშინური — მისი გახსნისას კონტროლი მოწყობილობაზე გადადიოდა და შესაძლებელი ხდებოდა ორფაქტორიანი ავთენტიფიკაციის გვერდის ავლით ონლაინ-ბანკინგიდან თანხის მითვისება. როცა მსხვერპლი ამბობდა, რომ „ფოტო" არ იხსნებოდა, მას ეკრანის გაზიარებას და სმარტფონის გარკეულ პარამეტრებს ასრულებინებდნენ, რაც პაროლებისა და სხვა მონაცემების მოპარვის საშუალებას იძლეოდა. მითვისებული თანხა კრიპტოვალუტაში გადაჰყავდათ და არალეგალური ვალუტის გადამცვლელი პუნქტის მეშვეობით ნაღდ ფულად აქცევდნენ. შემოსავლის 15% შემსრულებლებს ხელფასის სახით რჩებოდათ, 85% — ორგანიზატორებს. 9 ჩხრეკისას ამოიღეს 1,2 მლნ გრივნაზე მეტი და უცხოური ვალუტა (აშშ და კანადის დოლარი, ევრო, ჩეხური კრონა, ზლოტი, შვეიცარიული ფრანკი და სხვ.) დაახლოებით 800 ათასი გრივნის ეკვივალენტში, ასევე კომპიუტერული ტექნიკა, საბანკო ბარათები, ათეულობით სმარტფონი და SIM-ბარათი, კრიპტო-საფულე და შავი ჩანაწერები. სამივე პირს ბრალდება გამოუცხადდა სისხლის სამართლის კოდექსის მუხლებით, რომელთა სანქცია 15 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ამ ოპერაციას ნიშადულად წარმოაჩენს — პირველ შემთხვევად ახალი, სპეციალურად თაღლითური ქოლ-ცენტრებისთვის შექმნილი მუხლის გამოყენებისა. ყურადღება გამახვილებულია სუს-ის, კიბერპოლიციისა და რეგიონული პროკურატურის ერთობლივ მუშაობაზე. მოხსენიებები ასევე დეტალურად აღწერს თაღლითურ სქემას — ფალსიფიცირებული ქალის პროფილები, ხმის შეცვლის პროგრამა, RAT-შემცველი ფოტოები და ეკრანის გაზიარების ხრიკები — და ამოღებულ ქონებას, რაც შემთხვევას სახელმწიფოს კიბერთაღლითობის წინააღმდეგ ბრძოლის სიმძლავრის დემონსტრირებად აქცევს.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები 2026 წლის სექტემბერში პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის მიერ თაღლითური ქოლ-ცენტრების შესახებ კანონის ხელმოწერის თარიღზე ვერ თანხმდებიან: ერთი წყარო 16 სექტემბერს ასახელებს, მეორე — 17 სექტემბერს.
კონტექსტი
სისხლის სამართლის კოდექსის ახალი მუხლი 255-4, რომელიც სპეციალურად თაღლითური ქოლ-ცენტრების მართვისთვის პასუხისმგებლობას აწესრიგებს, 2026 წლის სექტემბრიდან ამოქმედდა პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის მიერ შესაბამისი კანონის ხელმოწერის შემდეგ. ადრეული ჟურნალისტური მასალა თაღლითური სქემების ტიპიურ მეთოდებზე მოგვითხრობდა — ხმის შეცვლის პროგრამების გამოყენება და RAT-შემცველი ფაილების მეშვეობით ორფაქტორიანი ავთენტიფიკაციის გვერდის ავლა ონლაინ-ბანკინგიდან თანხის მითვისებისთვის.