რუსეთი ნიდერლანდებს სთხოვს საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოს პრეზიდენტის ექსტრადირებას
რუსეთის გენერალური პროკურატურა ნიდერლანდების ხელისუფლებას სთხოვს გადმოცემას საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოს (ICC) პრეზიდენტ ტომოკო აკანესი. მსგავსი მოთხოვნები რვა სხვა ქვეყანასაც გაეგზავნა, მათ შორის ყოფილი პროკურორი კარიმ ხანის ექსტრადირების მოთხოვნით. ეს ნაბიჯი რუსეთის მიერ ICC-სა და მის წევრ სახელმწიფოებზე ზეწოლის ესკალაციის ნაწილია, ICC-ის 2023 წლის ორდერის საპასუხოდ, რომელიც ვლადიმერ პუტინის დაკავებას ითხოვდა.
მთავარი მომენტები
- რუსეთის გენერალურმა პროკურატურამ ნიდერლანდებს ICC-ის პრეზიდენტ ტომოკო აკანეს ექსტრადირების მოთხოვნით მიმართა.
- მსგავსი მოთხოვნები რვა სხვა ქვეყანასაც გაეგზავნა რვა პირის, მათ შორის ყოფილი ICC-ის პროკურორ კარიმ ხანის გადმოცემის მოთხოვნით.
- 2023 წლის 17 მარტს ICC-მ ვლადიმერ პუტინისა და მარია ლვოვა-ბელოვას დაკავების ორდერი გამოუშვა უკრაინის ოკუპირებული ტერიტორიებიდან ბავშვების უკანონო დეპორტაციის გამო.
- რუსეთის საგამოძიებო კომიტეტმა და შსს-მ სისხლის სამართლის საქმეები აღძრეს ICC-ის პროკურორ კარიმ ხანის, მოსამართლეებ როსარიო სალვატორე აიტალას, სერხიო ხერარდო უგალდე გოდინესის, ჰაიკელ ბენ მაჰფუდისა და ტომოკო აკანეს წინააღმდეგ.
- 2025 წლის 12 დეკემბერს მოსკოვის საქალაქო სასამართლომ ICC-ის ცხრა წარმომადგენელს in absentia გამოუტანა სასჯელი 3,5-დან 15 წლამდე პატიმრობით.
- იაპონიის მთავრობის გენერალური მდივნის მოადგილემ მასანაო ოძაკიმ რუსეთის მოთხოვნები მიუღებელი და უსამართლო უწოდა.
- იაპონიის პრემიერ-მინისტრმა სანაე ტაკაიჩიმ დაადასტურა, რომ იაპონია კვლავ უჭერს მხარს ICC-ს კანონის უზენაესობის დაცვის ძალისხმევაში.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
რუსეთის ეს ნაბიჯი წარმოადგენს ზეწოლის ესკალაციას საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოსა და მის წევრ სახელმწიფოებზე, რადგან ის თანამდებობის პირების ექსტრადირებას ითხოვს. ეს მოთხოვნა რუსეთში in absentia მიმდინარე სისხლის სამართლის პროცესებისა და პატიმრობის განაჩენების ფონზე ხორციელდება და ნაწილია ფართო ტენდენციისა, რომელშიც როგორც რუსეთი, ისე აშშ ისჯის ICC-ს სისხლის სამართლის საქმეებით ან სანქციებით.
რა მოხდა
რუსეთის გენერალურმა პროკურატურამ ნიდერლანდების ხელისუფლებას მიმართა საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოს პრეზიდენტ ტომოკო აკანეს ექსტრადირების მოთხოვნით. მსგავსი მოთხოვნები რვა სხვა ქვეყანასაც გაეგზავნა რვა დამატებითი პირის, მათ შორის ყოფილი ICC-ის პროკურორ კარიმ ხანის გადმოცემის მოთხოვნით. ეს ნაბიჯი 2023 წლის 17 მარტის ICC-ის გადაწყვეტილების საპასუხოდ მოყვება, როდესაც სასამართლომ ვლადიმერ პუტინისა და მარია ლვოვა-ბელოვას დაკავების ორდერი გამოსცა უკრაინის ოკუპირებული ტერიტორიებიდან ბავშვების უკანონო დეპორტაციის გამო. რუსეთის საგამოძიებო კომიტეტმა და შსს-მ სისხლის სამართლის საქმეები აღძრეს ICC-ის პროკურორ კარიმ ხანის, მოსამართლეებ როსარიო სალვატორე აიტალას, სერხიო ხერარდო უგალდე გოდინესის, ჰაიკელ ბენ მაჰფუდისა და ტომოკო აკანეს წინააღმდეგ სტატიების საფუძველზე, რომლებიც შეეხება „წინასწარ ცნობილად უდანაშაულო პირის სისხლისსამართლებრივ პასუხისგებაში მიცემას" და „უცხო სახელმწიფოს წარმომადგენელზე თავდასხმას". 2025 წლის 12 დეკემბერს მოსკოვის საქალაქო სასამართლომ ICC-ის ცხრა წარმომადგენელს in absentia სასჯელი გამოუტანა 3,5-დან 15 წლამდე პატიმრობით. ინფორმაცია ექსტრადირების მოთხოვნის შესახებ The Japan Times-მა გაავრცელა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინულენოვანი მედია რუსეთის ექსტრადირების მოთხოვნას ICC-სთან რუსეთის კონფრონტაციის ესკალაციის კონტექსტში განიხილავს, ხაზს უსვამს, რომ ეს ნაბიჯი 2023 წლის პუტინის დაკავების ორდერს და რუსეთის მიერ ICC-ის თანამდებობის პირების წინააღმდეგ in absentia ადრენ წარმოებულ სისხლის სამართლის პროცესებს მოჰყვა.
კონტექსტი
2023 წლის 17 მარტს ICC-მა ვლადიმერ პუტინისა და მარია ლვოვა-ბელოვას დაკავების ორდერი გამოუშვა უკრაინის ოკუპირებული ტერიტორიებიდან ბავშვების დეპორტაციის გამო. პუტინი თეორიულად შეიძლება დაკავებულ იქნას რომის სტატუტის რატიფიცირებულ 123 სახელმწიფოში; მონღოლეთმა, რომელმაც სტატუტს ხელი მოაწერა, პუტინი 2024 წლის სექტემბრის ვიზიტის დროს არ დააკავა. აშშ-მ ICC-ის პრეზიდენტ ტომოკო აკანეს და ICC-ის უფროს პროკურორ აბდულაიე სეიის წინააღმდეგ სანქციები აგვისტოში დააწესა, ხოლო სექტემბერში ცნობილი გახდა მთელი ICC-ის წინააღმდეგ შემდგომი ზომების შესახებ.