უკრაინის ანტიკორუფციულმა ორგანოებმა „უკრნაფფთაში“ ნავთობპროდუქტების მითვისების სქემა გამოაშკარავეს
უკრაინის ანტიკორუფციულმა ორგანოებმა — NABU-მ და SAPO-მ — განაცხადეს, რომ გამოავლინეს ორგანიზებული დაჯგუფება, რომელიც ეჭვმიტანილია „უკრნაფფთას“ 100 ათასი ტონა ნავთობპროდუქტის მითვისებაში, რომლის ღირებულებაც 2,88 მილიარდ გრივნაზე მეტია. საქმის პირველი ეპიზოდის ფარგლებში ოთხ პირს წარუდგინეს ბრალდება.
მთავარი მომენტები
- NABU-მ და SAPO-მ განაცხადეს, რომ გამოავლინეს ორგანიზებული დაჯგუფება, რომელიც ეჭვმიტანილია „უკრნაფფთას“ 100 ათასი ტონა ნავთობპროდუქტის მითვისებაში.
- მითვისებული ნავთობპროდუქტების ღირებულება ფასდება 2,88 მილიარდ გრივნაზე მეტად.
- საქმის პირველი ეპიზოდის ფარგლებში ბრალდება წარედგინა ოთხ პირს — ბიზნესმენ მიხაილო კიპერმანს, „НПК-Галичина“-ს ყოფილ თავმჯდომარე ბოგდან ბარადნის, „Рожнятівнафта“-ს თანამესაკუთრე ევგენ კრიჩევსკის და „უკრნაფფთას“ ყოფილ ვიცე-პრეზიდენტ ფელიქს ლუნიოვს.
- მეხუთე ფიგურანტი — „უკრტატნაფფთას“ კომერციულ საკითხთა მოადგილე ანდრი პინჩუკი, რომელიც სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეა; ბრალდება შედგენილია და საერთაშორისო თანამშრომლობის ფარგლებში გადაგზავნილია შესაბამის ქვეყანაში.
- NABU-ს ცნობით, 2017–2020 წლებში სქემის მონაწილეებმა „უკრნაფფთას“ ნავთობპროდუქტების მითვისების მრავალეპიზოდიანი სქემის პირველი ეტაპი შეიმუშავეს.
- მითვისებული ნავთობპროდუქტების მოცულობა სქემის მოქმედების პერიოდში „უკრნაფფთას“ ავტოგასამართ ქსელში გაყიდული საწვავის თითქმის 20%-ს შეადგენდა.
- საქმის ფინანსური ნაკადები გადამისამართებული იყო კვიპროსზე, ბელიზში, სენტ-კიტსსა და ნევისში, ასევე ბრიტანეთის ვირჯინიის კუნძულებზე რეგისტრირებულ ოფშორულ კომპანიებში.
- NABU-ს დეტექტივებმა გამოავლინეს საქმის მასალების გაჟონვა; გამოძიების ვერსიით, ამასთან შესაძლოა დაკავშირებული იყოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის (SBU) მმართველი რგოლის თანამშრომელი.
- გამოძიება მიმდინარეობს SBU-ს ოპერატიული თანხლებით; NABU და SAPO ასევე ამოწმებს „უკრნაფფთას“ ქონების შესაძლო მითვისების გარემოებებს შემდგომ პერიოდებშიც.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს საქმე უკრაინის უმსხვილესი ნავთობმომპოვებელი კომპანიის — „უკრნაფფთას“ — წინააღმდეგ მრავალეპიზოდიანი სქემის წინააღმდეგ მიმართული გამოძიებაა. მითვისებული ნავთობპროდუქტების სავარაუდო ღირებულება — 2,88 მილიარდ გრივნაზე მეტი — მას უკრაინის ანტიკორუფციული ორგანოების მიერ საჯაროდ გამოცხადებულ ერთ-ერთ უმსხვილეს კორუფციულ საქმედ აქცევს. NABU-ს ცნობით, სქემის ფარგლებში გადამისამართებული იყო „უკრნაფფთას“ ავტოგასამართი ქსელის მიერ სქემის პერიოდში გაყიდული საწვავის თითქმის 20%. გამოძიება SBU-ს ოპერატიული თანხლებით მიმდინარეობს, ხოლო NABU აცხადებს, რომ გამოავლინა საქმის მასალების გაჟონვა, რომელშიც შესაძლოა SBU-ს თანამშრომელი იყოს გარეული. ბრალდებულებს შორის არიან „უკრნაფფთას“ ყოფილი მაღალჩინასნები და პირები, რომლებიც გამოძიების ვერსიით უკრაინის ნავთობსექტორის ნაწილს აკონტროლებდნენ.
რა მოხდა
NABU-მ და SAPO-მ განაცხადეს, რომ გამოავლინეს ორგანიზებული დაჯგუფება, რომელიც ეჭვმიტანილია „უკრნაფფთას“ 100 ათასი ტონა ნავთობპროდუქტის მითვისებაში, რომლის ღირებულებაც 2,88 მილიარდ გრივნაზე მეტია. საქმის პირველი ეპიზოდის ფარგლებში ბრალდება წარედგინა ოთხ პირს — ბიზნესმენ მიხაილო კიპერმანს, „НПК-Галичина“-ს ყოფილ თავმჯდომარე ბოგდან ბარადნის, „Рожнятівнафта“-ს თანამესაკუთრე ევგენ კრიჩევსკის და „უკრნაფფთას“ ყოფილ ვიცე-პრეზიდენტ ფელიქს ლუნიოვს. მეხუთე ფიგურანტია „უკრტატნაფფთას“ კომერციულ საკითხთა მოადგილე ანდრი პინჩუკი, რომელიც სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეა; მის მიმართ ბრალდება შედგენილია და საერთაშორისო თანამშრომლობის ფარგლებში შესაბამის ქვეყანაში გადაგზავნილია ჩასაბარებლად.
NABU-ს ცნობით, 2017–2020 წლებში სქემის მონაწილეებმა „უკრნაფფთას“ ნავთობპროდუქტების მითვისების მრავალეპიზოდიანი სქემის პირველი ეტაპი შეიმუშავეს. საწვავს კომისიის ხელშეკრულებების საფუძველზე გადასცემდნენ მათვენ დაქვემდებარებულ კომპანიას შემდგომი რეალიზაციისთვის, ნაწილს კი მოგვიანებით დაკავშირებულ კომპანიებზე ყიდდნენ, რომლებიც მას საბითუმოდ და საცალოდ ავტოგასამართი ქსელის მეშვეობით ყიდდნენ. მიღებული თანხები, ხელშეკრულების პირობებისა და კანონმდებლობის მოთხოვნების საწინააღმდეგოდ, „უკრნაფფთას“ არ დაუბრუნებიათ და ორგანიზატორების კონტროლქვეშ მყოფი კომპანიების, მათ შორის უცხოური კომპანიების ანგარიშებზე გადაურიცხავთ. ბოლო ბენეფიციარების დასამალად გამოიყენებოდა ოფშორული კომპანიების ქსელი კვიპროსზე, ბელიზში, სენტ-კიტსსა და ნევისში, ასევე ბრიტანეთის ვირჯინიის კუნძულებზე.
გამოძიება მიმდინარეობს SBU-ს ოპერატიული თანხლებით. NABU-ს დეტექტივებმა ასევე გამოავლინეს საქმის მასალების გაჟონვა; გამოძიების ვერსიით, ამასთან შესაძლოა დაკავშირებული იყოს SBU-ს მმართველი რგოლის თანამშრომელი, რომლის ქვედანაყოფიც საქმეს თანხლებდა. NABU და SAPO ამოწმებს ასევე „უკრნაფფთას“ ქონების შესაძლო მითვისების გარემოებებს შემდგომ პერიოდებშიც.
კონტექსტი
„უკრნაფფთა“ უკრაინის უმსხვილესი ნავთომომპოვებელი კომპანიაა, რომელიც ასევე საკუთარ ავტოგასამართ ქსელს ავითარებს. 2024 წელს კომპანიამ Glusco-ს ქსელის აქტივები მართვაში მიიღო, ხოლო 2025 წელს — Shell Overseas Investments BV-სგან Shell-ის უკრაინული საწვავის საცალო ბიზნესის შეძენა დაასრულა. „უკრნაფფთას“ 2025 წლის წმინდა მოგება 5,6 მილიარდ გრივნამდე შემცირდა (წინა წელს — 16,3 მილიარდი), ხოლო შემოსავალი 5,3%-ით — 99,4 მილიარდ გრივნამდე (2024 წელს — 105 მილიარდი). NABU-ს ცნობით, სქემის პირველი ეპიზოდი 2017–2020 წლებში შემუშავდა და განხორციელდა, ხოლო თანხები კვიპროსზე, ბელიზში, სენტ-კიტსსა და ნევისში, ასევე ბრიტანეთის ვირჯინიის კუნძულებზე რეგისტრირებული ოფშორული კომპანიების მეშვეობით გადიოდა. NABU და SAPO ამოწმებს ასევე „უკრნაფფთას“ ქონების შესაძლო მითვისების გარემოებებს შემდგომ პერიოდებში.