გერმანიის გამოძიებამ ლაიფციგის აეროპორტზე დრონით თავდასხმის ორი ეჭვმიტანინი დაადგინა
გერმანელმა გამომძიებლებმა ლაიფციგ/ჰალეს აეროპორტზე 4 აგვისტოს მომხდარი დრონით თავდასხმის ორი მთავარი ეჭვმიტანინი დაადგინეს — ბელარუსის მოქალაქე ანდრეი კა. და რუსეთის მოქალაქე ოლეგ ლე., რომელიც რუსეთის GRU-სთან არის დაკავშირებული. დრონი უკრაინულ Antonov-ის თვითმფრინავთან დაეშვა, მაგრამ ასაფეთქებელი მოწყობილობა ვერ ამუშავდა. 1 სექტემბერს გერმანიამ რუსეთს ოფიციალურად დასდო ბრალი გერმანულ ტერიტორიაზე ტერორისტული აქტის მცდელობისთვის.
მთავარი მომენტები
- 4 აგვისტოს საღამოს ლაიფციგ/ჰალეს აეროპორტზე დრონი უკრაინულ An-124 Ruslan-თან დაეშვა
- ეჭვმიტანინები არიან ბელარუსის მოქალაქე ანდრეი კა. და რუსეთის მოქალაქე ოლეგ ლე., რომელიც დაკავშირებულია რუსეთის GRU-სთან
- თავდასხმა სამი დრონით იგეგმებოდა; მესამე დრონი Antonov-ის თვითმფრინავამდე მიაღწია, მაგრამ ვერ აფეთქდა დეტონატორის მწყობრიდან გამოსვლის გამო
- გამოძიების ვარაუდით, გამოსაყენებლად დაახლოებით 1,8 კგ Semtex იგეგმებოდა; სამიზნე თვითმფრინავში დაახლოებით 25 000 ლიტრი საავიაციო საწვავი იყო
- 1 სექტემბერს გერმანიამ რუსეთს ოფიციალურად დასდო ბრალი ტერორისტული აქტის მცდელობისთვის; ბონში რუსეთის საკონსულო დაიხურა და ბერლინში „რუსული სახლის" შეთანხმება შეწყდა
- 7 სექტემბერს მოსკოვმა საპასუხოდ გამოაცხადა სანქტ-პეტერბურგში გერმანიის საკონსულოს და გეტეს ცენტრების დახურვა
- პუტინმა რუსეთის ჩართვა უარყო და ბრალდება კანცლერ მერცის შიდა-პოლიტიკურ სირთულეებს დაუკავშირა
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს ინციდენტი პირველი საჯაროდ დადასტურებული შემთხვევაა, როდესაც ნატოს წევრ ქვეყანაში რუსეთის GRU-ს უკრაინული სამხედრო-ლოგისტიკური აქტივის წინააღმდეგ საბოტაჟის ოპერაციას უკავშირებენ. გერმანიამ რუსეთს ტერორისტული აქტის მცდელობისთვის ოფიციალურად დასდო ბრალი და საკონსულო ობიექტების დახურვით უპასუხა, რაც გერმანია-რუსეთის ურთიერთობებში მნიშვნელოვან ესკალაციას ნიშნავს. გამოძიებამ გამოავლინა ლოჯისტიკური კვალი ბულგარეთის, სერბეთის, თურქეთის, ფინეთის, ლიეტუვისა და პოლონეთის გავლით, რაც რუსული ჰიბრიდული ოპერაციების ტრანსნაციონალურ ხასიათს აჩვენებს. მოწყობილობა მხოლოდ დეტონატორის მწყობრიდან გამოსვლის გამო ვერ ამუშავდა საწვავით სავსე თვითმფრინავთან, რაც გაცილებით მასშტაბური შედეგის დაგეგმვაზე მიუთითებს.
რა მოხდა
4 აგვისტოს საღამოს ლაიფციგ/ჰალეს აეროპორტში, სადაც 2022 წლიდან უკრაინული Antonov-ის თვითმფრინავები ბაზირდება, დრონი დაეშვა უკრაინულ An-124 Ruslan-ის სატვირთო თვითმფრინავთან. თვითმფრინავში დაახლოებით 25 000 ლიტრი საავიაციო საწვავი იყო. გამოძიების ვარაუდით, თავდასხმა სამი დრონით იგეგმებოდა; ორი, სავარაუდოდ, აფრენისას უცნობი მიზეზით განადგურდა, მესამე კი სამიზნემდე მიაღწია. ასაფეთქებელი მოწყობილობა, რომელშიც დაახლოებით 1,8 კგ Semtex იყო განთავსებული ბოსტნეულის ლითონის ქილაში, ვერ აფეთქდა დეტონატორის მწყობრიდან გამოსვლის გამო. გამომძიებლებმა დრონის სამართავი ანტენის კონსტრუქციაზე ხელთათმანის ნარჩენს მიაგნეს, რომელზეც აღმოჩენილი დნმ-ის კვალი ფინეთსა და ლიეტუვაში რეგისტრირებულ საერთო კრიმინალურ საქმეებთან დაემთხვია და ბელარუსის მოქალაქე ანდრეი კა.-ს იდენტიფიცირება გახდა შესაძლებელი. პოლონეთში ანდრეი კა. 2024 წლის ზაფხულში ლოძში სამშენებლო მაღაზიის განზრახ დაწვასთან არის დაკავშირებული, რაც პოლონეთის პროკურატურამ რუსული კვალის მქონე საბოტაჟად მიიჩნია. მეორე ეჭვმიტანინი — რუსეთის მოქალაქე ოლეგ ლე., რომელიც რუსეთის GRU-სთან არის დაკავშირებული — თურქეთის გავლით ბერლინ-ბრანდენბურგის აეროპორტით შემოვიდა გერმანიაში, სადაც მისი GRU-სთან კავშირი უკვე ცნობილი იყო, თუმცა შემდეგ მეთვალყურეობა არ განხორციელებულა. ლე. შემდეგ იმავე აეროპორტიდან სერბეთში გაემგზავრა და ამჟამად რუსეთში იმყოფება. გამოძიების ვარაუდით, ლე. ოპერაციის მომზადებასა და ლოჯისტიკაზე პასუხისმგებელი იყო. გერმანიის ხელისუფლება ვარაუდობს, რომ ასაფეთქებელი ნივთიერებები ბულგარეთისა და სერბეთის გავლით, სატვირთო მანქანების ფარულ ღრმულებში შემოიტანეს და შესაძლოა მიწისქვეშა სამალავებში შეინახეს; პოლიციამ ერთ-ერთი ეჭვმიტანინის მიერ გამოყენებული მანქანის მონაცემების ანალიზით რამდენიმე სავარაუდო სამალავი გამოავლინა. იმავე ღამეს, აეროპორტის დახურვის გამო ვერ დამჯდარმა სატვირთო თვითმფრინავმა რამდენიმე ასეული მეტრის სიმაღლეზე სხვა ობიექტს შეასკდა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია ამ ინციდენტს რუსული ჰიბრიდული თავდასხმის ლინზით განიხილავს — გერმანიის ტერიტორიაზე უკრაინული Antonov-ის სამხედრო-ლოგისტიკური აქტივის წინააღმდეგ მიმართული საბოტაჟის ოპერაცია. ჟურნალისტები ხაზს უსვამენ GRU-სთან კავშირის მქონე ეჭვმიტანინის იდენტიფიცირებას და გერმანული სპეცსამსახურების მხრიდან მისი მეთვალყურეობის განუხორციელებლობას, მიუხედავად წინასწარი ინფორმაციისა. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ტრანსნაციონალურ ლოჯისტიკურ კვალს — ბულგარეთი, სერბეთი, თურქეთი, ფინეთი, ლიეტუვა, პოლონეთი — როგორც რუსული ჰიბრიდული ოპერაციების ფართო ევროპული სურათის ნაწილს. 6 აგვისტოს უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ მსხვერპლი არ ყოფილა და Antonov-ის თვითმფრინავები არ დაზიანებულა.
სად განსხვავდება გაშუქება
ჟურნალისტურ წყაროებს შორის რამდენიმე განსხვავება ფიქსირდება. ერთი მხარეა სამიზნე An-124-ის დატვირთვის საკითხი: WDR-მა, NDR-მა და Süddeutsche Zeitung-მა კონფიდენციალურ პოლიციის ანგარიშზე დაყრდნობით განაცხადეს, რომ თვითმფრინავი საფრანგეთიდან ლაიფციგში მიწოდებულ საბრძოლო მასალას გადაზიდავდა; გერმანიის ხელისუფლებამ კი ოფიციალურად განაცხადა, რომ ბორნუმენტი ბორტზე არ იყო. მეორე განსხვავება ეჭვმიტანინების პასპორტების/მოქალაქეობის ადრენდა აღწერაშია: Süddeutsche Zeitung-მა 2 სექტემბერს ერთი ეჭვმიტანინი რუსული წარმოშობის, ლატვიური პასპორტის მქონედ, მეორე — ბელარუსული წარმოშობის, რუსული პასპორტის მქონედ მონახაზა, ხოლო მოგვიანებით Welt-ის რეპორტაჟში ისინი ბელარუსისა და რუსეთის მოქალაქეებად არიან მოხსენიებული. დამატებით, ასაფეთქებელი მოწყობილობის გამოუსადეგრობის მიზეზი უმეტეს წყაროებში დეტონატორის მწყობრიდან გამოსვლით არის ახსნილი, ერთ წყაროში კი აღნიშნულია, რომ დეტონატორი შესაძლოა მოწყობილობიდან მოწყვეტილიყო. ბოლოს, რუსეთის პოზიცია პუტინის პირით გამოიხატა, რომელმაც რუსეთის ჩართვა უარყო და ბრალდება კანცლერ მერცის შიდა-პოლიტიკურ სირთულეებს დაუკავშირა — გერმანული და უკრაინული წყაროები კი გრან-სთან კავშირზე მიუთითებენ.
კონტექსტი
ლაიფციგ/ჰალეს აეროპორტი 2022 წლიდან უკრაინული Antonov-ის თვითმფრინავების ბაზაა. გერმანიის სამართალდამცავებმა ოლეგ ლე.-ს შესაძლო GRU-სთან კავშირი მისი ქვეყანაში შემოსვლისას იცოდნენ, მაგრამ შემდგომი მეთვალყურეობა არ განუხორციელებიათ. ანდრეი კა.-ს ფინეთში ქურდობის საქმესთან და პოლონეთში 2024 წლის ზაფხულში ლოძში სამშენებლო მაღაზიის განზრახ დაწვასთან აქვს კავშირი; პოლონურმა პროკურატურამ უკანასკნელი რუსული კვალის მქონე საბოტაჟად მიიჩნია. Süddeutsche Zeitung-ზე დაყრდნობით, გერმანიის ფედერალური სისხლის სამართლის პოლიციის ანგარიშით, 2026 წლის დასაწყისიდან გერმანიაში 165-ზე მეტი ეჭვმიტანინი საბოტაჟის შემთხვევა და სამხედრო ობიექტებთან თუ კრიტიკულ ინფრასტრუქტურასთან ეჭვმიტანინი დრონების ასეულობით ინციდენტი დაფიქსირდა.