12 სექტემბერს დრონი უკრაინიდან მოლდოვისა და რუმინეთის საჰაერო სივრცეში შევიდა და რუმინეთში ჩამოვარდა
12 სექტემბერს მოლდოვეთის სამხედრო რადარებმა 15:26-ზე უკრაინის მიმართულებით არასანქცირებული ობიექტი დააფიქსირეს. მოლდოვემ სამოქალაქო ავიაციის უსაფრთხოებისთვის ქვეყნის ჩრდილოეთ და ცენტრალური საჰაერო სივრცე დროებით ჩაკეტა. დრონი მოლდოვის ტერიტორიის გავლის შემდეგ რუმინეთში, სუჩავის ჟუდეცში, სოფელ ბოტოშენიცა-მარესთან სიმინდის ყანაში ჩამოვარდა; მსხვერპლი არ ყოფილა. რუმინეთმა ორი F-16 ტიპის გამანადგურებელი აფრენა და RO-Alert შეტყობინებები გამოაგზავნა ბოტოშანისა და სუჩავის ჟუდეცებისთვის.
მთავარი მომენტები
- 12 სექტემბერს 15:26-ზე მოლდოვეთის რადარებმა უკრაინიდან შემოსული დრონი დააფიქსირეს.
- მოლდოვემ ჩრდილოეთ და ცენტრალური საჰაერო სივრცე დროებით ჩაკეტა; ცენტრალური ზონა 16:20-ზე, ჩრდილოეთი კი 16:30-ზე გაიხსნა.
- დაიგვიანა რეისები Sharm el-Sheikh–Chișinău (რუმინეთის ქალაქ ბაკაუსთან საჰოლდინგო ზონაში შეჩერდა), აგრეთვე Chișinău–ბუქარესტი, Chișinău–სტამბოლი და Chișinău–ალიკანტე.
- უკრაინის საჰაერო ოპერაციების ცენტრმა რუმინეთის თავდაცვის სამინისტროს შეატყობინა ორი ქვეყნის საჰაერო სივრცეში დრონის შესვლის შესახებ.
- რუმინეთმა ორი F-16 ტიპის გამანადგურებელი ბორჩეას 86-ე საავიაციო ბაზიდან აფრენა; 16:20-ზე RO-Alert გამოვიდა ბოტოშანის ჟუდეცისთვის.
- დრონი სოფელ ბოტოშენიცა-მარესთან სიმინდის ყანაში ჩამოვარდა — გაჩენილი იყო მცირე ხანძარი და დაახლოებით 1 მეტრი დიამეტრის, 30 სმ სიღრმის ორმო; მსხვერპლი არ დაფიქსირებულა, ადგილზე SRI-ს პიროტექნიკური ჯგუფი გაემგზავრა.
- იმავე კვირას რუმინეთში 10 სექტემბერს სანაპიროზე დრონის ფრაგმენტები ნაპოვნი იყო, 11 სექტემბერ დილით კი უკრაინის საზღვართან F-16-ები აფრინდა.
- უკრაინის პრეზიდენტმა ზელენსკიმ დრონის ინციდენტზე კომენტარი გააკეთა და აღნიშნა, რომ უკრაინისთვის ერთი ან ასეული დრონი პრობლემა არ არის — პრობლემა დღეში ათასობით მაღალსიჩქარიანი UAV-ია.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ინციდენტი მნიშვნელოვანია რამდენიმე მიზეზით. პირველ რიგში, ორი მეზობელი სახელმწიფოს — მოლდოვეთისა და რუმინეთის — საჰაერო სივრცეში დრონი შევიდა ისე, რომ არ ჩამოვარდნილა და არ იდენტიფიცირებულა, რაც რეგიონული საჰაერო პოლიციის კოორდინაციის ხარვეზებზე მიუთითებს. მეორეც, ეს არ არის ერთჯერადი შემთხვევა — იმავე კვირაში რუმინეთში მრავალი დრონის ნამსხვრევი აღმოაჩინეს (ზოგი საბრძოლო თავთუხით), ხოლო 11 სექტემბერს უკრაინის საზღვართან F-16-ები აფრინდა. მესამე, მოლდოვეთში სამოქალაქო ავიაცია შეფერხდა, რეისები გადაიდო ან საჰოლდინგო ზონებში გაჩერდა. ბოლოს, უკრაინის პრეზიდენტმა ზელენსკიმ ეს ინციდენტი რუსეთის მხრიდან უკრაინაზე წარმოებული მასშტაბური UAV-თავდასხმების ფონზე განიხილა.
რა მოხდა
12 სექტემბერს, შაბათს, მოლდოვეთის სამხედრო რადარებმა 15:26 საათზე უკრაინის მიმართულებით ქვეყნის საჰაერო სივრცეში არასანქცირებული ობიექტის შესვლა დააფიქსირეს. სასაზღვრო პოლიციამ დრონი სოფელ ვასილკოვესთან (სოროკის რაიონი) ვიზუალურად დაინახა; მოგვიანებით იგი რადარებიდან სოფელ ბაქსანისთან (სოროკის რაიონი) გაქრა, ხოლო 16:03-ზე კვლავ გამოჩნდა ჩრდილოეთით, სოფელ კუკონეშტი-ნოი-სთან (ედინეცის რაიონი). სამოქალაქო ავიაციის უსაფრთხოებისთვის მოლდოვეთმა ქვეყნის ჩრდილოეთ და ცენტრალური საჰაერო სივრცე დროებით ჩაკეტა; ცენტრალური ზონა 16:20-ზე, ჩრდილოეთი კი 16:30-ზე გაიხსნა. შედეგად, Sharm el-Sheikh–Chișinău-ს რეისი რუმინეთის ქალაქ ბაკაუსთან საჰოლდინგო ზონაში ტრიალებდა მოლდოვეთის საჰაერო სივრცეში შესვლის ნებართვის მოლოდინში; Chișinău-დან ბუქარესტის, სტამბოლისა და ალიკანტეს მიმართულებით გამავალი რეისები გადაიდო. უკრაინის ტერიტორიაზე საჰაერო განგაშის გამო მოლდოვეთის ჩრდილოეთში რვა სასაზღვრო გამშვები პუნქტი დროებით შეჩერდა, კლოკუშნა/კლოკუშნას პუნქტი კი მოხსენიების დროს დაკეტილი რჩებოდა.
უკრაინისა და მოლდოვეთის საჰაერო ოპერაციების ცენტრებმა რუმინეთის თავდაცვის სამინისტროს შეატყობინეს, რომ დრონი ორი ქვეყნის საჰაერო სივრცეში შევიდა და ჩრდილო-აღმოსავლეთ რუმინეთისკენ მიმართულებით მიფრინავდა. რუმინეთმა ბორჩეას 86-ე საავიაციო ბაზიდან ორი F-16 გამანადგურებელი აფრენა სიტუაციის მონიტორინგისთვის. ნაციონალურმა სამხედრო სარდლო ცენტრმა 16:20-ზე RO-Alert შეტყობინება გამოაგზავნა ბოტოშანის ჟუდეცისთვის; თითქმის იმავე დროს 112-ის სასწრაფო სამსახურმა მიიღო შეტყობინება სოფელ შტიუბიემთან (ბოტოშანის ჟუდეცი) დრონის შესახებ. მოგვიანებით სამშაბათს სუჩავის ჟუდეცში, სოფელ ბოტოშენიცა-მარესთან სიმინდის ყანაში ჩამოვარდნილი საჰაერო ობიექტი აღმოაჩინეს — მცირე ხანძარი გაჩნდა და დაახლოებით 1 მეტრი დიამეტრის, 30 სმ სიღრმის ორმო წარმოიქმნა. მსხვერპლი არ დაფიქსირებულა; ადგილზე რუმინეთის დაზვერვის სამსახურის (SRI) პიროტექნიკური ჯგუფი გაემგზავრა.
კონტექსტი
ინციდენტი ერთი კვირის განმავლობაში რუმინეთში დაფიქსირებული რამდენიმე დრონთან დაკავშირებული შემთხვევის ფონზე მოხდა. 10 სექტემბერს რუმინეთის სანაპიროზე დრონის ფრაგმენტები ნაპოვნი იყო; 11 სექტემბერ დილით კი რუმინეთმა უკრაინის საზღვართან საჰაერო სამიზნეების მონიტორინგისთვის F-16-ები აფრინა. უკრაინის პრეზიდენტმა ზელენსკიმ დრონის ინციდენტზე კომენტარი გააკეთა და აღნიშნა, რომ უკრაინისთვის ერთი ან თუნდაც ასი დრონი პრობლემა არ არის — ნამდვილი პრობლემა დღეში ათასობით მაღალსიჩქარიანი UAV-ია, რაც ინციდენტს რუსეთის მხრიდან უკრაინაზე წარმოებული მასშტაბური UAV-თავდასხმების კონტექსტში ათავსებს.