ოქტომბერში უკრაინაში 14 თავისუფლების დარღვევა და 5 მედიამოსაწის გარდაცვლა დაფიქსირდა
ინსტიტუტის მასობრივი ინფორმაციის მონიტორინგის მიხედვით, ოქტომბერში უკრაინაში საქრთავის თავისუფლების 14 დარღვევა დაფიქსირდა. მათგან 4 რუსეთის აგრესიასთან იყო დაკავშირებული, 10 კი უკრაინული მოქალაქებისა და ინსტიტუციების დარღვევას წარმოადგენდა. თვის განმავლობაში გარდაიცვალა 5 მედიამოსაწისი, ხოლო რუსეთის სრულ масштабის ინვაზიის დასაწყისიდან საერთო ჯამში დაღუდვალია 144 მედიამოსაწისის გარდაცვლის შემთხვევა.
მთავარი მომენტები
- ოქტომბერში დაფიქსირდა საქრთავის თავისუფლების 14 დარღვევა.
- 4 დარღვევა რუსეთის აგრესიასთან იყო დაკავშირებული, 10 კი — უკრაინული მოქალაქებისა და ინსტიტუციების მიერ.
- ოქტომბერში გარდაიცვალა 5 მედიამოსაწისი; 15 ოქტომბერს — იუთუბერი კირილო სოლოშენკო.
- 16 ოქტომბერს გარდაიცვალა საქართავო „ირტ-პოლტავასა“ და „მისტო პლუსის“ ყოფილი ტელეოპერატორი ვასილ ველიჩკო, 27 ოქტომბერს — სამხედრო სამსახური, ფოტოგრაფი და ვიდეოოპერატორი ვოლოდიმირ ობერტასი ხერსონში.
- სრულ მასობრივ ინვაზიასთან დასაწყისიდან დაღუდვალია 144 მედიამოსაწისის გარდაცვლა; 15 მათგან გარდაიცვალი პროფესიული დავალებების დროს.
- სამი სარედაქციო ობიექტი დაზარალდა: „სუსპილნე ზაპორიჟჟის“ ფილიალი, „კანონი და ბიზნესის“ სარედაქციო ოფისი და ტელეკანალი „ვიზიტის“ შენაცვლება.
- ტელეკანალმა „ვიზიტი“ დაზარალისა და ინფრასტრუქტურის დაზარალის გამო დროებით საინფორმაციო გამოშვება შეაჩერა, თუმცა მამაც გააგრძელა.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ოქტომბრის მონიტორინგი აჩვენებს, რომ მედიასთან შესაბამის საფრთხე ორივე წყაროდან მოდიობდა: რუსეთის აგრესიისგან და უკრაინაში ჟურნალისტებისთვის ხელმისაწვდომობისგან. ნახევარი ოქტომბრის დარღვევა, რომლებიც რუსეთის ომზე მოკავშირებული არ იყო, უკრაინული მოქალაქებისა და ინსტიტუციების ქმედებების �результатი იყო. ხუთი მედიამოსაწისის გარდაცვლა და 144-დე მედიამოსაწისის საერთო მასშტაბი აჩვენებს საფრთხეს, რომელსაც სამშობლოს დაცვის სივრცეში ფეჯობი მოწყდებიან.
რა მოხდა
ინსტიტუტის მასობრივი ინფორმაციის მონიტორინგის მიხედვით, ოქტომბერში უკრაინაში დაფიქსირდა საქრთავის თავისუფლების 14 დარღვევა. ოთხი დარღვევა რუსეთის აგრესიასთან იყო დაკავშირებული, დარჩენი 10 — უკრაინული მოქალაქებისა და ინსტიტუციების მიერ გამოწვეული. ამ 10 შემთხვევიდან ხუთი ეხება ჟურნალისტებისთვის საჯარო ინფორმაციაზე წვდომის შეზღუდვას. ჩამონათვალებული იყო შერჩეული აკრედიტაცია, საჯარო ღონისძიებებზე უკრული დაშვება, დოკუმენტების გაცემის უარყოფა, მუქანივი მუქანება, ძალა და მოძრაობის შეზღუდვა. სამ შემთხვევაში ჟურნალისტებს ფიზიკური დასწურმენით მუქანივი ასაყორის გამოცხდებიან, ხოლო ორ შემთხვევაში მოძრაობა ძალის პირდაპირ გამოყენებას ან მოძრაობის შეზღუდვას წარმოადგენდა.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული გამოცემები თავისუფლების დარღვევების მონიტორინგს ეფუძნება და განსაზღვრავს, რა ვარგანული პრაქტიკა მოქმედებს ჟურნალისტებზე რუსეთის აგრესიისგან განსხვავებულად. განსაკუთრებით ყურადღება ეძება ორგანოებაზე: რუსეთის აგრესიის გამო დაზარალებული რედაქციები და უკრაინული აღმსრულებლების მიერ აკრედიტაციის, დოკუმენტების გაცემის და სხვა უწყვეტობების შეზღუდვა. დასაქმები პრაქტიკის მხრეზე ჩამოვლენი მოქმედება, მათ შორის პირადი პირები, აღმსრულებლები, სამართალორდინი თანამშრომელნი და სახელმწიფო ინსტიტუციების ადმინისტრაციები.
როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები
ანგლოჟანიერი შეჯამება ხაზს უსვამს თვიურ შემოსავლის შედეგებს, ორ ნაწილად ყოფის რეაქტებებს — ომთან დაკავშირებულ და ომთან კავშირის გამოცვალებულ დარღვევებს — სამი დაზარალებული მედიაოbjექტსა და სრულ მასობრივ ინვაზიასთან დაკავშირებულ მედიამოსაწისთა საერთო გარდაცვლის მასშტაბს. განსაკუთრებით აღმოჩნდა პრაქტიკული შედეგები: გადაღების შეფრთხვა, დაზარალებული შენაცვლებები და ინფრასტრუქტურა, საინფორმაციო გამოშვების დროებით შეჩერება და გადაცემის გაგრძელება.
კონტექსტი
ინსტიტუტის მასობრივი ინფორმაციის ინსტიტუტი უკრაინაში საქრთავის თავისუფლების და ჟურნალისტების უფლებების დარღვევებს ერთობლივ შრობის საფუძველზე მონიტორინგს აწარმოებს. ოქტომბრის 14 დარღვევიდან 10 არ იყო დაკავშირებული რუსეთის ომთან. დარღვევები დაფიქსირდა რივნევსკაი, ვოლინსკაი, კიევსარში, ხარკივსარში, სუმსარში, ხმელნიცკოვსარში, თერნოპილსა და კიროვოგრადსარში. ხუთი ოქტომბრის თვის განმავლობაში გარდაიცვალა მედიამოსაწისი; მათგან ორი წინათქვამდე დაკავშირებული იყო საბრძნო მისიების შესრულებისას და შენდომედებული გაცმობილი იყო.