ოდესის სასამართლომ ცხრა სამხედრო კომისარიატის თანამშრომელი გაასამართლა მობილიზაციის დროს ძალადობისთვის

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ეს არის მაღალი პროფილის საქმე სამხედრო კომისარიატის თანამშრომლების მიმართ, რომლებიც უკრაინაში მობილიზაციის დროს იძულებითი პრაქტიკის ფარგლებში ძალადობაში არიან ბრალდებული — ეს თემა ქვეყანაში ფართო დებატების საგანია. საქმე ასახავს კონკრეტულ ძალადობრივ ქმედებებს: ცემას, ცრემლსადენი გაზის გამოყენებას, სექსუალური ძალადობით მუქარას და ქურდობას. პარალელურად, ДБР ოდესის წინასწარი დაკავების დაწესებულებაში ადამიანის უფლებების დარღვევის ფაქტს იძიებს. ომბუდსმენის მონაცემებით, მობილიზაციასთან დაკავშირებული საჩივრების რაოდენობა 2022 წელს 18-დან 2025 წელს 6 000-ზე მეტამდე გაიზარდა, რაც მიუთითებს, რომ ეს საქმე ფართო კონტექსტში ჯდება.

რა მოხდა

ოდესის პრიმორსკის რაიონულმა სასამართლომ 2026 წლის სექტემბერ-ოქტომბერში ცხრა ТЦК-ის თანამშრომელი დამნაშავედ ცნო მობილიზაციის დროს მამაკაცების უკანონო დაკავებისა და ძალადობისთვის. ცხრავე მათგანმა ბრალი აღიარა და ბრალდების აღიარების შეთანხმება გააფორმა, რომელიც სასამართლომ დაამტკიცა.

2026 წლის აპრილ-მაისში ეს პირები ოდესის ქუჩებში მამაკაცებს იძულებით ასხამდნენ მანქანებში და ТЦК-ში მიჰყავდათ. დაკავებისას ისინი ცემდნენ დაზარალებულებს, ცრემლსადენ გაზს იყენებდნენ, მუქარითა და დამცირებით ძალადობდნენ. ერთ შემთხვევაში დაზარალებულს სექსუალური ძალადობით ემუქრნენ; სხვა შემთხვევაში მამაკაცი ცრემლსადენი გაზის შედეგად გონს დაკარგავდა. კიდევ ერთ შემთხვევაში ერთ-ერთ მამაკაცს ТЦК-ში გადაყვანისას მისი საფულედიდან 5 200 გრივნა წაართვეს.

სასამართლომ შვიდ მათგანს რეალური პატიმრობა მიესაჯა — 5 წლიდან 1 თვიდან 7 წლის 1 თვემდე ვადით. ოთხი მათგანი, სხვა ბრალდებებთან ერთად, წამებისთვის იქნა მსჯავრდებული და მათ ТЦК-ის რაიონულ შენაევრებში 3 წლის განმავლობაში თანამდებობის დაკავება აეკრძალათ, ასევე მობილიზაციის ღონისძიებებში მონაწილეობაც. ერთს 5 წელი მიესაჯა გამოსაცდელი ვადით 2 წლით. სამ ფიგურანტს 2-2 წელი შეეფანთათ, თუმცა შემდგომ ეს სამსახურებრივი შეზღუდვით შეიცვალა. გარდა ამისა, ДБР-მ ცალკე გამოძიება დაიწყო ოდესის СІЗО-ში ერთ-ერთი დაკავებული ТЦК-ის თანამშრომლის მიმართ ძალადობის ფაქტზე და СІЗО-ს ხელმძღვანელობა მოვალეობის შესრულებისგან დროებით გადააყენა.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროები ერთმანეთს ეთანხმებიან, რომ სასამართლომ ცხრა თანამშრომელი ცნო დამნაშავედ, მაგრამ რეალური პატიმრობის მისჯის რაოდენობაზე მონაცემები განსხვავდება: ზოგიერთი წყაროს მიხედვით შვიდ, ზოგის მიხედვით კი ექვს ფიგურანტს მიესაჯა რეალური პატიმრობა. ყველა წყარო თანხმდება, რომ უმძიმესი სასჯელი 7 წელი და 1 თვე იყო.

კონტექსტი

2026 წლის აპრილ-მაისში ТЦК-ის თანამშრომლები, რომლებიც ამ საქმეში ფიგურირებენ, ოდესის ქუჩებში მამაკაცებს ძალით ათავსებდნენ მანქანებში და ТЦК-ში მიჰყავდათ, სადაც დაზარალებულებს ცემით, მუქარით და ფსიქოლოგიური ზეწოლით ძალადობდნენ. ეს ჯგუფი 2026 წლის ივნისში ДБР-მ (Державне бюро розслідувань) გამოავლინა, რომელმაც მრავალი ფაქტი დააფიქსირა. ცხრავე მათგანის მიმართ გამამტყუნებელი განაჩენი 2026 წლის სექტემბერ-ოქტომბერში ბრალდების აღიარების შეთანხმების საფუძველზე გამოიტანა; კიდევ ორი ТЦК-ის თანამშრომელი, რომლებმაც ბრალი არ აღიარეს, სასამართლო პროცესს განაგრძობენ.

ცალკე, ДБР ოდესის წინასწარი დაკავების დაწესებულებაში ადამიანის უფლებების დარღვევის ფაქტს იძიებს, სადაც, გავრცელებული ვიდეოს თანახმად, ТЦК-ის ერთ-ერთ თანამშრომელს ძალადობდნენ. СІЗО-ს ხელმძღვანელობა მოვალეობის შესრულებისგან დროებით გადააყენეს.

უკრაინის უმაღლესი რადას საკანონმდებლო ომბუდსმენმა დმიტრო ლუბინეცმა განაცხადა, რომ მობილიზაციის დროს დარღვევებთან დაკავშირებული ყველაზე მეტი საჩივარი დნიპროპეტროვსკის, ოდესის, ლვოვისა და ტრანსკარპატიის ოლქებიდან შემოდის.