ზელენსკი-კლიჩკოს დაპირისპირება: კიევის მზაობა ზამთრისთვის და მერის პარლამენტში გამოძახილი

რატომ არის მნიშვნელოვანი

დაპირისპირება პრეზიდენტსა და დედაქალაქის მერს შორის საჯაროდ გაიმართა რუსეთის მიერ ენერგოინფრასტრუქტურაზე განახლებული თავდასხმებისა და მოახლოებული ზამთრის ფონზე, რაც კიევის მოსახლეობისთვის უსაფრთხოებისა და ენერგომომარაგების საკითხს პოლიტიკურ დონეზე აჰყავს. ზელენსკის განცხადება, რომ იგი გადაწყვეტილებებს ამზადებს კიევის მართვის ალგორითმების „რაციონალური ცვლილების" შესახებ, შესაძლო ცვლილებებზე მიუთითებს. პარლამენტის მიერ მერის გამოძახილა და 17 ოქტომბრისთვის დაგეგმილი საპროტესტო აქცია აჩვენებს, რომ პოლიტიკური ფსონი მერისთვის მაღალია. კლიჩკო კი ბრალდებას ადგილობრივი თვითმმართველობის წინააღმდეგ ფართო კამპანიის ნაწილად ასახელებს, რაც ამ კონფლიქტს ადგილობრივი თვითმმართველობის სტრუქტურულ დებატებში ათავსებს.

რა მოხდა

13 ოქტომბერს, საღამოს სოციალურ ქსელში გამოქვეყნებულ პოსტში, პრეზიდენტმა ზელენსკიმ განაცხადა, რომ წინა დღის უმაღლესი მთავარსარდლის შტაბის სხდომაზე მოსმენილი ანგარიშების საფუძველზე კიევში „მდგრავი გეგმების" შესრულება ოქტომბრის შუაზე ჩამორჩება ქვეყნის სხვა რეგიონებს, სამთავრობო და სასაზღვრო ოლქების ჩათვლით. მან აღნიშნა, რომ ერთმა შაჰედის ტიპის დრონის დარტყმამაც კი კიევის მნიშვნელოვან ნაწილში ელექტროენერგიისა და წყლის გათიშვა გამოიწვია. ზელენსკიმ დაიწყო კონსულტაციები უსაფრთხოების სექტორის, ბიზნესისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლებთან, მათ შორის ვასილ მალიუკთან, ივან ფედოროვთან, იჰორ ტერეხოვთან, კოსტიანტინ ეფიმენკოსთან და მაქსიმ ეფიმოვთან; მერი კლიჩკო ამ შეხვედრაზე არ იყო. მან განაცხადა, რომ გადაწყვეტილებებს ამზადებს, რომლებიც მოიცავს კიევის ენერგოობიექტების დაცვას, მთავრობასა და სამხედროებთან კოორდინაციას და დედაქალაქის მართვის ალგორითმების „რაციონალურ ცვლილებას".

კლიჩკომ ბრალდებები უსაფუძვლოდ მიიჩნია, განაცხადა, რომ კიევი ცენტრალიზებული გათბობისთვის სრულად მზადაა, და თქვა, რომ რუსულმა დარტყმებმა გათბობის ობიექტები და თბოელექტროსადგურები დააზარალა, მაგრამ ქალაქმა ისინი აღადგინა. მან მის წინააღმდეგი კამპანია დააბრალა ცენტრალურ ხელისუფლებასთან დაკავშირებულ რესურსებს და განაცხადა, რომ მიზანია ადგილობრივი თვითმმართველობის დანგრევა; ასევე აღნიშნა, რომ მერი არ აკონტროლებს რაიონული ადმინისტრაციების უფროსებს, რომლებსაც საპრეზიდენტო ოფისი ნიშნავს, და რომ მერი არ არის პასუხისმგებელი საჰაერო თავდაცვაზე.

იმავე დღეს ვერხოვნა რადამ „ხალხის მსახურის" დეპუტატ მარიანა ბეზუგლაის ინიციატივით კლიჩკოს პარლამენტში გამოძახილის მხარდაჭერით, 151 დეპუტატის მხარდაჭერით, და პირველმა ვიცე-თავმჯდომარემ ოლექსანდრ კორნიენკომ განაცხადა, რომ მერი 14 ოქტომბერს, 12:00 საათზე უნდა გამოცხადდეს. 17 ოქტომბრისთვის კიევში დაგეგმილია აქტივისტური აქცია კლიჩკოს გადადგომის მოთხოვნით. ეს ყველაფერი ხდება იმ ფონზე, რომ რუსეთმა 30 სექტემბრიდან განაახლა უკრაინის ენერგოინფრასტრუქტურაზე, მათ შორის კიევის რეგიონზე, მასობრივი თავდასხმები, რამაც მრავალჯერ გამოიწვია მეტროს გაჩერება, ელექტროტრანსპორტის გათიშვა და წყალმომარაგების შეფერხება. კლიჩკოს თქმით, წინა თავდასხმების დროს კიევმა საკუთარი გენერაცია დაკარგა და ახლა ქვეყნის ენერგოსისტემაზეა სრულად დამოკიდებული.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

უკრაინული მედია ფართოდ აშუქებს ზელენსკის კრიტიკას კიევის „მდგრავი გეგმების" შესრულების ჩამორჩენის შესახებ, მის მიერ მომავალი გადაწყვეტილებების მოლოდინს და შესაძობელ ცვლილებებს დედაქალაქის მართვაში. რამდენიმე გამოცემა განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევს პარლამენტის კენჭისყრას კლიჩკოს გამოძახილის შესახებ და 17 ოქტომბრის გადადგომის მოთხოვნის აქციას, როგორც კრიტიკის პირდაპირ პოლიტიკურ შედეგებს. მერის პოზიციაც ფართოდ გაშუქდა, მათ შორის მისი მტკიცება ცენტრალიზებული გათბობის მზაობის, აღდგენილი ინფრასტრუქტურის და კონფლიქტის ადგილობრივი თვითმმართველობის წინააღმდეგ თავდასხმად წარმოჩენის შესახებ. ერთ-ერთმა უკრაინულმა გამოცემამ გამოაქვეყნა ყოფილი აღდგენის სააგენტოს უფროსის სუხომლინის სათაურში მოყვანილი შეფასება, რომლის მიხედვითაც კიევი ზამთრისთვის მხოლოდ 40%-ითაა მზად, რაც მკვეთრად განსხვავდება კლიჩკოს განცხადებული სრული მზაობისგან, თუმცა ეს მონაცემი მოწოდებულ ფაქტებში სრულად არ არის დადასტურებული. ჟურნალისტმა სერგიი სიდორენკომ სოციალურ ქსელში კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენა ის, რომ კიევზე კონსულტაცია მერის გარეშე ჩატარდა, რაც მიუთითებს, რომ უკრაინულ მედიაში ამ პროცედურის მიმართ კრიტიკული ხმებიც არსებობს.

როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები

საერთაშორისო (გერმანულენოვანი) მედია ამ ისტორიას წარმოაჩენს როგორც ზელენსკისა და კლიჩკოს შორის ღია დაპირისპირებას კიევის ზამთრისთვის მზაობის საკითხზე და ამატებს პოლიტიკური კონკურენციის კონტექსტს: კლიჩკო, როგორც ყოფილი საჭდობოს მსოფლიო ჩემპიონი, კიევის მერი 2014 წლიდან, და მისი წინა დაპირისპირებები ზელენსკის მთავრობასთან. გერმანული გამოცემა ხაზს უსვამს ფართო კონტექსტს: რუსეთის მიერ კიევის ენერგომომარაგებაზე გაძლიერებულ თავდასხმებს და კლიჩკოს გაფრთხილებებს დედაქალაქის „გადარჩენის რეჟიმში" გადასვლის შესახებ, რაც ომის პირობებში ენერგოუსაფრთხოების განზომილებას აყენებს წინა პლანზე უკრაინულ მედიაში ფართოდ გაშუქებულ პოლიტიკურ-პროცედურულ დეტალებთან შედარებით. ცხადად გამოკვეთილია კლიჩკოს სიტყვები, რომ „მსხვერპლის ძებნა ხალხს დამატებით სითბოს ვერ მისცემს", როგორც მისი წინააღმდეგობის მთავარი გზავნილი.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროები ერთმანეთს ეთანხმებიან, რომ ზელენსკიმ ღიად გააკრიტიკა კიევის მზაობა და კლიჩკომ ეს ბრალდებები უარყო, მაგრამ შინაარსობრივად მნიშვნელოვანი განსხვავებაა იმაში, თუ რამდენად მზადაა კიევი ზამთრისთვის: ზელენსკი აცხადებს, რომ „მდგრავი გეგმების" შესრულება ქვეყნის სხვა რეგიონებზე, სამთავრობო და სასაზღვრო ოლქების ჩათვლით, უფრო მაღალია, ვიდრე კიევში, და ერთმა შაჰედმაც კი დედაქალაქის მნიშვნელოვან ნაწილში ელექტროენერგიისა და წყლის გათიშვა იწვევს; კლიჩკო კი ამტკიცებს, რომ კიევი ცენტრალიზებული გათბობისთვის სრულად მზადაა, გათბობის სეზონი ჯერ კიდევ არ დაწყებულა და ბრალდებები უსაფუძვლოა. განსხვავებულია პასუხისმგებლობის გადანაწილების ხედვა: ზელენსკი ფაქტობრივად კიევის მუნიციპალიტეტს აკისრებს პასუხისმგებლობას, კლიჩკო კი მიუთითებს, რომ მერი არ აკონტროლებს რაიონული ადმინისტრაციების უფროსებს (რომლებსაც საპრეზიდენტო ოფისი ნიშნავს) და არ არის პასუხისმგებელი საჰაერო თავდაცვაზე. ერთ-ერთი სათაური მოჰყვება ყოფილი აღდგენის სააგენტოს უფროს სუხომლინს, რომლის თანახმადაც კიევი ზამთრისთვის მხოლოდ 40%-ითაა მზად, რაც რადიკალურად განსხვავდება კლიჩკოს პოზიციისგან, თუმცა ეს მონაცემი მოწოდებულ ფაქტებში მხოლოდ სათაურის დონეზეა მოხსენიებული და არ არის დადასტურებული.

კონტექსტი

ვიტალი კლიჩკო 2014 წლიდან არის კიევის მერი; იგი ყოფილი საჭადობოს მსოფლიო ჩემპიონია. მასა და პრეზიდენტ ზელენსკის შორის პოლიტიკური დაპირისპირება წლებია გრძელდება: ზელენსკის 2019 წლის ინაუგურაციისთანავე კლიჩკომ მის მთავრობას მისი უფლებამოსილების უკანონოდ შეზღუდვის მცდელობაში დასდო ბრალი. ზელენსკი კიევის ზამთრისთვის მზაობას წინა წელსაც აკრიტიკებდა. 30 სექტემბრიდან რუსეთმა განაახლა უკრაინის ენერგოინფრასტრუქტურაზე, მათ შორის კიევის რეგიონზე, მასობრივი თავდასხმები რაკეტებითა და ირანული დიზაინის „შაჰედ" დრონებით, რამაც მრავალჯერ გამოიწვია მეტროს გაჩერება, ელექტროტრანსპორტის გათიშვა და წყალმომარაგების შეფერხება. 8 ოქტომბერს AFP-სთან ინტერვიუში კლიჩკომ თქვა, რომ ქალაქი „გადარჩენის რეჟიმშია" და რჩევა მისცა მოსახლეობას, რომ კრიტიკული სიტუაციის შემთხვევაში სარეზერვო გეგმა ჰქონდეთ.