შინდის ტრიბუნალმა პრო-რუსულ ბლოგერ ანატოლი შარიეს და მის მეუღლეს საგადასახადო თაღლითობის ბრალდებით სისხლის სამართლის საქმე გაუხსნა

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ეს საქმე მნიშვნელოვანია რამდენიმე მიზეზის გამო: ცნობილი პრო-რუსული ბლოგერი და მისი მეუღლე ევროკავშირის ქვეყანაში საკმაოდ მძიმე ფინანსური სანქციების წინაშე დგანან, რაც შეიძლება 10,7 მილიონ ევრომდე ჯარიმებით გამოიხატოს; გამოძიება არა მხოლოდ სავარაუდო საგადასახადო თაღლითობას, არამედ შესაძლო კავშირს რუსეთის სპეცსამსახურებთან შეისწავლის, რაც ესპანელი სისხლის სამართლის ექსპერტების შეფასებით, ჩვეულებრივი საგადასახადო საქმეებისთვის დამახასიათებელი არ არის. გარდა ამისა, ეს არის უკრაინა-ესპანეთის თანამშრომლობის თვალსაჩინო მაგალითი, როგორც საერთაშორისო სამართლებრივი დახმარების მეშვეობით, ასევე უკრაინული სასამართლოს მიერ წინასწარ აქტივების ჩამორთმევის გზით. ბოლოს, შარი უკრაინაში სახელმწიფო ღალატის ბრალდებით უკვე ძებნილი პირია და დაუსწრებლად 15 წლით ნასამართლევი, რაც ექსტრადიციის საკითხს აქტუალურს ხდის.

რა მოხდა

შინდის უსაფრთხოების ძალებმა, უკრაინის მხრიდან საერთაშორისო სამართლებრივი დახმარების მოთხოვნის საფუძველზე, პრო-რუსული ბლოგერის ანატოლი შარიეს და მისი მეუღლის, ოლგა ბონდარენკოს წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმე აღძრეს. ეჭვმა მოიცვა საგადასახადო თაღლითობა, ფულის გათეთრება, დოკუმენტების გაყალბება და აქტივების დამალვა.

საქმის მასალებში შედის Civil Guard-ის 2025 წლის 12 ივნისის დასკვნა, რომელშიც შეფასებულია ქმედებები, რომლებიც შესაძლოა სახელმწიფო ხაზინის წინააღმდებ მიმართულ დანაშაულს, ფულის გათეთრებას და დოკუმენტების გაყალბებას წარმოადგენს; მოგვიანებით დაემატა აქტივების დამალვის მუხლი. წყვილი 2016 წლიდან ესპანეთის საგადასახადო რეზიდენტია. საგადასახადო ექსპერტების შეფასებით, 2018 წელს გადაუხდელმა გადასახადმა 150 875,33 ევრო, ხოლო 2022 წელს — 387 645,68 ევრო შეადგინა, ჯამში დაახლოებით 538 500 ევრო. 2019-2021 წლებში დადგინდა დამატებითი შემოსავლების წყაროები და უცხოური აქტივები, მათ შორის ანგარიშები ლიეტუვასა და რუსეთში, P2P გადარიცხვები რუსეთიდან და ლუქსემბურგიდან, კრიპტოვალუტა, ყაზახეთის კერძო პირებიდან გადარიცხვები და ონლაინ პლატფორმებიდან შემოსავლები. გამომძიებლები წყვილის პოტენციურ ფინანსურ პასუხისმგებლობას დაახლოებით 10,7 მილიონ ევროდ აფასებენ.

Civil Guard-ი ასევე ამოწმებს ვერსიას, რომ თანხების ნაწილი შესაძლოა რუსეთის სპეცსამსახურების ინტერესებისათვის უკრაინის წინააღმდეგ წარმოებულ საქმიანობას უკავშირდებოდეს, თუმცა ეს სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტი არ არის და მხოლოდ გამოძიევითი ვერსიაა.

გამოძიების შესახებ შეტყობინების შემდეგ, შარიემ ტარრაგონის პროვინციაში მდებარე სახლი გაყიდა და, გამომძიებლების ვარაუის თანახმად, ამ თანხებით სამკაულები და ძვირფასი ლითონები შეიძინა, რომლებიც უფრო ადვილად მალადაა შესაძლებელი. საქმე 2024 წლიდან 2026 წლის ივნისამდე გასაიდუმლოებული იყო.

2026 წლის ივნისში ჩატარებული ჩხრეკისას უკანააღმდეგოების ჩხრეკის ფარგლებში ნაპოვნ იქნა დაახლოებით 800 000 ევროს ღირებულების კრიპტოვალუტა, 20 ოქროს ზოდი (დაახლოებით 150 000 ევრო), ხელოვნების ნიმუშები, ძვირფასი საათები და ფუფუნების ნივთები (დაახლოებით 400 000 ევრო), Porsche Cayenne, ასევე Glock 19 პისტოლეტი; ამავე დროს, ჩამორთმეულ იქნა ტელეფონები და კომპიუტერები. სასამართლომ უმეტესობა ნაპოვნი ძვირფასი ნივთებისა, ლითონებისა, ხელოვნების ნიმუშებისა და კრიპტოვალუტისა ჩამოართვა.

მოსალოდნელია, რომ შარი და ბონდარენკო ბრალდებულების სტატუსით ვიდეოკონფერენციის საშუალებით გამოკითხონ; პირველი განხილვის თარიღი ტექნიკური პრობლემების გამო გადაიდო. გამოძიებას ელ ვენდრელის საგამოძიებო სასამართლო N5, Civil Guard-ის ტარრაგონის საინფორმაციო ჯგუფი, ტარრაგონის პროვინციული პროკურატურა და საგადასახადო სააგენტო ერთობლივად ეწევიან. ესპანეთმა საერთაშორისო სამართლებრივი დახმარების მოთხოვნა გაუგზავნა ლიეტუვას, პოლონეთს, ლუქსემბურგს, საფრანგეთს და უკრაინას.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

უკრაინულენოვანი მედიაგამოცემები ერთსულოვნად შარიეს „პრო-რუსულ“ ბლოგერად მოიხსენიებს და საქმეს რუსეთთან დაკავშირებულ მძიმე ფინანსურ დანაშაულად ასახელებს, ხაზს უსვამს სპეცსამსახურებთან შესაძლო კავშირის ვერსიას და წინა სახელმწიფო ღალატის საქმეს. სათაურები ხაზს უსვამს ისეთ ფრაზებს, როგორიცაა „ესპანეთმა საქმე გახსნა“ და საგადასახადო თაღლითობის, ფულის გათეთრებისა და რუსულ სპეცსამსახურებთან კავშირის ეჭვს, ამავე დროს აღნიშნავს შარიეს საკუთარ კონტრ-ნარატივს, რომ გამოძიება პოლიტიკურად მოტივირებულია.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროებში არსებობს მცირე შეუსაბამობა შარიეს მეუღლის სახელის ფორმის შესახებ: ნაწილი მათგანი მას „ოლგა ბონდარენკოდ“ ასახელებს, ნაწილი კი „ოლგა შარიდ“. ასევე, შარიეს მიმართ გამოყენებული ეთიკეტა განსხვავდება: ზოგიერთი გამოცემა „პრო-რუსულ ბლოგერს“, ხოლო სხვები — „პრო-რუსულ პროპაგანდისტს“ უწოდებს, რაც სხვადასხვა რედაქციულ ჩარჩოებს გამოხატავს.

კონტექსტი

უკრაინის SBU-მ 2021 წლის თებერვალში შარიეს სახელმწიფო ღალატის ბრალდება წარუდგინა, უკრაინელი გამომძიებლების ვერსიით, 2012 წლიდან იგი რუსულ სახელმწიფო და არასახელმწიფო სტრუქტურებს უკრაინის წინააღმდეგ ინფორმაციულ ოპერაციებში ეხმარებოდა — ბრალდებას შარი უარყოფს. 2023 წლის ივლისში SBU-მ სარჩელი სასამართლოში გაგზავნა და დამატებითი ბრალდება წარუდგინა რუსული სპეცსამსახურების ინტერესებისათვის ინფორმაციულ-დეზინფორმაციულ საქმიანობაში, მათ შორის რუსების მიერ უკრაინელი ტყვეების გამოკითხვის ინსცენირებული ვიდეოების წარმოებაში. ვინიციის საქალაქო სასამართლომ შარი დაუსწრებლად 15 წლით თავისუფლების აღკვეთას მიუსჯა. 2021 წელს უკრაინულმა სასამართლომ ჩამოართვა შარიესთან დაკავშირებული უძრავი ქონება ესპანეთში და საბანკო ანგარიშები ესპანეთში, რუსეთსა და ლუქსემბურგში, მათ შორის ვილა ტარრაგონაში და ანგარიშები CaixaBank-ში, Raiffeisen Bank-სა (რუსეთი) და East-West United Bank-ში (ლუქსემბურგი). 2022 წლის მაისში შარი ესპანეთში უკრაინის მოთხოვნით დააკავეს (ერთ-ერთი წყაროს ტექსტი ამ ადგილზე წყდება). შარი და ბონდარენკო 2016 წლიდან არიან ესპანეთის საგადასახადო რეზიდენტები და 2019 წლიდან ცხოვრობენ ესპანეთში, მათ შორის როდა-დე-ბარაში; შარი უკრაინაში სანქციების ქვეშ არის და ძებნილთა სიაში შედის. უკრაინის მოთხოვნის მიღების შემდეგ, საქმეს ესპანეთის ინსტიტუტები — Civil Guard, პროკურატურა, სასამართლო და საგადასახადო სამსახური — დამოუკიდებლად ეწევიან.