ISW: სექტემბერში რუსეთმა ტერიტორია დაკარგა — უკრაინის „ვივალდის“ ოპერაციამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა
ომის კვლევების ინსტიტუტის (ISW) შეფასებით, 2026 წლის მარტიდან სექტემბრამდე რუსულმა ძალებმა წმინდა გაანგარიშებით თითქმის 300 კვადრატული კილომეტრი ტერიტორია დაკარგეს. სექტემბერში რუსეთმა მოიპოვა 175,54 კმ², მაგრამ დაკარგა 256,35 კმ² — წმინდა მინუსი 80,81 კმ². ინსტიტუტი ასევე იუწყება, რომ სექტემბერში რუსული ჯარისკაცების დანაკარგებმა 46 000-ს გადააჭარბა, რაც 2026 წლის ყველაზე მაღალი თვიური მაჩვენებელია.
მთავარი მომენტები
- ISW-ის მიხედვით, 2026 წლის მარტიდან სექტემბრამდე რუსულმა ძალებმა თითქმის 300 კმ² ტერიტორია დაკარგეს.
- სექტემბერში რუსეთმა 175,54 კმ² მოიპოვა, მაგრამ 256,35 კმ² დაკარგა — წმინდა მინუსი 80,81 კმ² (საშუალოდ დღეში −2,69 კმ²).
- ISW-ის ცალკე შეფასებით, სექტემბერში რუსული ძალების წმინდა დანაკარგი 175,18 კმ² შეადგინა.
- სექტემბრის ციფრებში შედის ლიმანის რაიონში „ვივალდის“ ოპერაციის ფარგლებში გათავისუფლებული მინიმუმ 147 კმ².
- რუსეთის ტერიტორიული მოგების ტემპი მარტიდან მკვეთრად შენელდა და მას შემდეგ დაბალი ან უარყოფითია.
- სექტემბერში რუსულმა ძალებმა 46 000-ზე მეტი მოკლული და დაჭრილი დაკარგეს — 2026 წლის ყველაზე მაღალი თვიური მაჩვენებელი.
- ISW-ის 16 სექტემბრის ანგარიშით, ლიმანთან „ვივალდის“ კონტრშეტევამ ოპერაციულად მნიშვნელოვანი შედეგს მიაღწია — შეაჩერა მცდელობა უკრაინის „ციხესიმაგრის სარტყლის“ შემოსარტყველად.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ISW-ის შეფასება მიუთითებს, რომ რუსეთის ტერიტორიული მომატება შეჩერდა — მარტიდან ყოველთვიური წმინდა მოგება უარყოფითია. სექტემბერი პერსონალის დანაკარგების თვალსაზრისით წლის ყველაზე მძიმე თვე იყო რუსეთისთვის, ტერიტორიული პროგრესის გარეშე. „ვივალდის“ კონტრშეტევა ლიმანთან აფერხებს უკრაინის „ციხესიმაგრის სარტყლის“ შემოსარტყველად რუსეთის მცდელობებს და მნიშვნელოვნად განსაზღვრავს რუსული წმინდა დანაკარგების დინამიკას. „ვივალდის“ მსგავსი ოპერაციების გამოყენება, სავარაუდოდ, გაართულებს რუსული დანაკარგების სრული სურათის დადგენას.
რა მოხდა
ომის კვლევების ინსტიტუტმა (ISW) გამოაქვეყნა 2026 წლის მარტიდან სექტემბრამდე რუსული ტერიტორიული დინამიკის შეფასება. პერიოდის განმავლობაში რუსულმა ძალებმა ფრონტის ხაზზე წმინდა გაანგარიშებით 293,59 კმ² დაკარგეს, ხოლო მათი ყოფნის ზონა მხოლოდ 174,44 კმ²-ით გაიზარდა. მარტიდან ტერიტორიული მოგების ტემპი მკვეთრად შენელდა და მას შემდეგ დაბალი ან უარყოფითი რჩება. სექტემბერში რუსეთმა 175,54 კმ² მოიპოვა, მაგრამ 256,35 კმ² დაკარგა — წმინდა მინუსი 80,81 კმ² (საშუალოდ −2,69 კმ² დღეში). ISW-ის ცალკე შეფასებით, სექტემბერში რუსული ძალების წმინდა დანაკარგი 175,18 კმ²-ს შეადგენს. ამ ციფრებში შედის ლიმანის რაიონში „ვივალდის“ ოპერაციის ფარგლებში გათავისუფლებული მინიმუმ 147 კმ². სექტემბერში რუსულმა ძალებმა 46 000-ზე მეტი მოკლული და დაჭრილი დაკარგეს — 2026 წლის ყველაზე მაღალი თვიური მაჩვენებელი. „ვივალდის“ ოპერაცია დონეცკის ოლქის ჩრდილოეთ ნაწილში მესამე არმიის კორპუსის მეთაურმა ანდრი ბილეცკიმ 15 სექტემბერს პირველად დაადასტურა; 28 სექტემბრისთვის მისი თქმით, თავდაცვის ძალებმა ოპერაციის დაწყებიდან 176 კმ² გაათავისუფლეს. ISW-ის 16 სექტემბრის ანგარიშში ნათქვამია, რომ ეს კონტრშეტევა ოპერაციულად მნიშვნელოვანი შედეგია — მან შეაჩერა მცდელობა უკრაინის „ციხესიმაგრის სარტყლის“ შემოსარტყველად.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
ორივე მიწოდებული წყარო უკრაინული მედიაა (NV და რადიო თავისუფლება). მათი მასალა ხაზს უსვამს ISW-ის დასკვნას რუსული ტერიტორიული მოგების უარყოფითი წმინდა დინამიკის შესახებ და 2026 წლის სექტემბერს რუსეთისთვის რეკორდულად ძვირად ღირებულ თვედ მიიჩნევს. გაშუქება წინა პლანზე აყენებს უკრაინულ ოპერაციულ მიღწევებს — განსაკუთრებით ლიმანთან „ვივალდის“ კონტრშეტევას და ადრინდელ დესანტნო-შტურმოვაია ვოისკის ოპერაციას ოლექსანდრივსკის მიმართულებით — როგორც რუსული დანაკარგების მთავარ მიზეზებს. უკრაინული წყაროები ასევე გამოჰყოფენ უკრაინის პოზიციის წარმომადგენლების (ზელენსკი, ბილეცკი, კოვალენკო) განცხადებებს, რომლებიც გათავისუფლებულ ტერიტორიას რაოდენობრივად აფასებენ, და რუსული ძალებისთვის მიყენებულ ადამიანურ ზარალს.
სად განსხვავდება გაშუქება
რუსეთის თავდაცვის სამინისტრო აცხადებს კონტროლს დონეცკის ოლქში, ლიმანის ჩრდილოეთით მდებარე დასახლებებზე — რიდკოდუბი, იამპილი, ნოვომიხაილივკა და ნოვეზე, თუმცა ამ ცნობების დასადასტურებლად ობიექტური კონტროლის მონაცემები არ არსებობს.
კონტექსტი
„ვივალდის“ ოპერაცია დონეცკის ოლქის ჩრდილოეთ ნაწილში რამდენიმე თვის განმავლობაში მიმდინარეობდა, სანამ დეტალები სექტემბერში გახდა ცნობილი; 15 სექტემბერს მესამე არმიის კორპუსის მეთაურმა ანდრი ბილეცკიმ ინფორმაცია პირველად საჯაროდ დაადასტურა. 28 სექტემბრისთვის მისი თქმით, თავდაცვის ძალებმა „ვივალდის“ ფარგლებში 176 კმ² გაათავისუფლეს. ადრე, 29 იანვრიდან აგვისტომდე, დესანტნო-შტურმოვაია ვოისკის ოლექსანდრივსკის მიმართულებით ოპერაციამ 745 კმ² გაათავისუფლა და დნეპროპეტროვსკის, დონეცკისა და ზაპოროჟიეს ოლქებში 26 სოფელი დააბრუნა უკრაინის კონტროლქვეშ. 30 სექტემბერს სამხედრო-პოლიტიკურმა დამკვირვებელმა ოლექსანდრ კოვალენკომ თქვა, რომ 2026 წელს თავდაცვის ძალებმა დაახლოებით 1 000 კმ² გაათავისუფლეს; 22 მაისს პრეზიდენტმა ზელენსკიმ მოყვანილი ციფრი 590 კმ² იყო, ხოლო 23 სექტემბერს The Wall Street Journal-თან ინტერვიუში განაცხადა, რომ წლის დასაწყისიდან რუსებმა დაახლოებით 890 კმ² დაიკავეს, ხოლო თავდაცვის ძალებმა — დაახლოებით 800 კმ². რუსეთის არსებური ძალის შევსების სისტემა კვლავ ნაკლებ ჯარისკაცებს ამზადებს, ვიდრე დანაკარგების ანაზღაურებისთვის არის საჭირო.