უკრაინის ძალებმა როსტოვის ოლქში აზოვის ოპტიკურ-მექანიკური ქარხანა დაარტყეს

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ეს დარტყმები რუსული სარაკეტო სისტემებისთვის კრიტიკული ოპტიკურ-ელექტრონული კომპონენტების მწარმოებელ ერთ ობიექტზე პირდაპირ ზემოქმედებას ნიშნავს. აზოვის ქარხანა ღია წყაროების ანალიტიკოსების მონაცემებით დაკავშირებულია რუსეთის შვიდ რაკეტულ პროგრამასთან, მათ შორის ხ-101-სა და „ორეშნიკთან". ილსკის ნავთობგადამუშავების ქარხანაზე და „პანცირ-S2"-ზე თავდასხმები კი აჩვენებს, რომ უკრაინის ძალები რუსეთის სამხედრო-სამრეწველო და ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე ღრმა დარტყმების რეჟიმზე გადავიდნენ. ოკუპირებულ ტერიტორიაზე საბრძოლო მასალის საწყობისა და რადიოლოკაციური სადგურის განადგურება რუსულ საჰაერო თავდაცვას და ლოგისტიკას ასუსტებს.

რა მოხდა

2026 წლის 26 სექტემბრის ღამეს უკრაინის თავდაცვის ძალებმა, უშიშროების სამსახურის (SBU) „ალფა" სპეცცენტრის და უკრაინის სამხედრო-საზღვაო ძალების ერთობლივი ოპერაციით, რუსეთის როსტოვის ოლქში, ქალაქ აზოვში აზოვის ოპტიკურ-მექანიკური ქარხანა დაარტყეს. გამოყენებული იყო უკრაინული კრუიზული რაკეტები „ნეპტუნი" და რეაქტიული დრონ-რაკეტები „რუტა", „პალიანიცია" და „ბარსი". ქარხნის ტერიტორიაზე საჩვენო საამქროში ხანძარი გაჩნდა, ხოლო ხუთ საწარმოო შენობაში აღჭურვილობა დაზიანდა. SBU-ს ცნობით, დაზიანდა ასევე ოპტიკური და საჩვენო საწარმოო უბნები, ასამბლეის განყოფილება, გალვანური და საბეჭდი ფირფიტების საამქრო. ქალაქ აზოვში სარკინიგზო ცისტერნები დაზიანდა, რომლებშიც საწვავი და საპოხი მასალები იყო.

იმავე ღამეს SBU-მ კრასნოდარის მხარეში ილსკის ნავთობგადამუშავების ქარხანა დაარტყო, სადაც რეზერვუართა პარკთან და ELOU-AVT დანადგართან ახლოს ორი ალვის კერა დაფიქსირდა. როსტოვის ოლქში რუსული საზენიტო-სარაკეტო კომპლექსი „პანცირ-S2" იქნა ჩამოგდებული. 25-26 სექტემბერს უკრაინის ძალებმა ლუჰანსკის ოლქის სივიეროდონეცკში საბრძოლო მასალის საწყობი და დონეცკის ოლქში, სემენივსკის რაიონში რუსული რადიოლოკაციური სადგური პ-18 „ტერეკი" გაანადგურეს. უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ დაადასტურა როსტოვის ოლქში რუსული იარაღისა და რაკეტებისთვის კომპონენტების მომწოდებელ საწარმოებზე დარტყმები, ასევე ილსკის ნავთობგადამუშავების ქარხანასა და „პანცირ-S2"-ზე თავდასხმები.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

უკრაინული წყაროები, განსაკუთრებით გენერალური შტაბი და SBU, ოპერაციის დამკვიდრებულ მონაწილეებად ასახელებენ SBU-ს „ალფა" სპეცცენტრს და უკრაინის სამხედრო-საზღვაო ძალებს. მნიშვნელოვანი აქცენტი კეთდება იმაზე, რომ აზოვის ქარხანა KTRV-ის შემადგენლობაშია და ღია წყაროების მონაცემებით რუსეთის შვიდ რაკეტულ პროგრამაში მონაწილეობს, მათ შორის ხ-101-ში, R-36М-ში და „ორეშნიკში". უკრაინის გენერალური შტაბი დარტყმას გაეროს წესდების 51-ე მუხლით გათვალისწინებულ თავდაცვის უფლების გამოყენებად აფასებს. პრეზიდენტ ზელენსკის საჯარო დადასტურება უკრაინული ძალების ოპერატიული შესაძლებლობების დემონსტრირებად არის წარმოდგენილი. პ-18 „ტერეკის" შესახებ ტექნიკური დეტალები (დაფიქსირების დიაპაზონი დაახლოებით 250 კმ, სიმაღლე 35 კმ-მდე) მისი სტრატეგიული მნიშვნელობის ხაზგასასმელად გამოიყენება.

როგორ აშუქებენ საერთაშორისო წყაროები

ერთადერთი არაუკრაინული წყარო, აზერბაიჯანული სააგენტო „APA", აზოვის ქარხანაზე დარტყმას მოკლედ, ფაქტობრივი რეგისტრით გადმოსცემს, თავდაცვის უფლების იურიდიულ ჩარჩოს და რუსულ რაკეტულ პროგრამებთან კავშირის დეტალურ კონტექსტს კი გვერდს უვლის. საერთაშორისო გაშუქება ძირითადად თავდასხმის ფაქტსა და რუსული ადგილობრივი ხელისუფლების „სამრეწველო ობიექტების" დაზიანების შესახებ განცხადებებზე ფოკუსირდება.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროები შეუთანხმებელი არიან იმაზე, თუ რა იარაღი იყო გამოყენებული აზოვის ქარხანაზე: ზოგიერთი მათგანი მხოლოდ „ნეპტუნს", „რუტას" და „პალიანიციას" ასახელებს, ხოლო სხვები მათ „ბარსის" ტიპის რეაქტიულ დრონ-რაკეტასაც ამატებენ. გარდა ამისა, არ არის ერთგვაროვანი ინფორმაცია იმის შესახებ, ჩაითვალოს თუ არა სივიეროდონეცკში საბრძოლო მასალის საწყობსა და პ-18 „ტერეკზე" დარტყმები 25-26 სექტემბრის იმავე ოპერაციის ნაწილად, თუ ცალკე ღამის დარტყმების სერიად.

კონტექსტი

აზოვის ოპტიკურ-მექანიკური ქარხანა რუსეთის ტაქტიკური რაკეტების კორპორაციის (KTRV) შემადგენლობაში შედის და აწარმოებს რადიოლოკაციურ და ინფრაწითელ სარაკეტო თავებს, თერმულ-სურათიან ხელსაწყოებს და მაღალი სიზუსტის საარტილერიო ელექტრონულ სისტემებს. „Dallas Analytics"-ის ღია წყაროების ანალიტიკოსებმა ქარხნის როლი დაადგინეს რუსეთის მინიმუმ შვიდ რაკეტულ პროგრამაში, ხოლო 2025 წლის კომპონენტური ბაზის პროგრამის ღირებულება 583,6 მილიონი რუბლი იყო. იმავე ქარხანას დრონებით 2025 წლის 4 ივლისის ღამესაც დაარტყეს, როგორც ამის შესახებ ეროვნული უსაფრთხოებისა და თავდაცვის საბჭოს დეზინფორმაციის საწინააღმდეგო ცენტრის ხელმძღვანელმა ანდრიი კოვალენკომ განაცხადა. პ-18 „ტერეკი" მობილური მეტრული დიაპაზონის რადიოლოკაციური სადგურია, რომლის დაფიქსირების მაქსიმალური დიაპაზონი დაახლოებით 250 კმ-ია, ხოლო სიმაღლე 35 კმ-მდე, და რუსული საჰაერო თავდაცვის ერთ-ერთ რადიოლოკაციურ საშუალებას წარმოადგენს. 24-25 სექტემბერს უკრაინის ძალებმა პერმის მხარესა და როსტოვის ოლქში კიდევ ორი ნავთობგადამუშავების ქარხანა დაარტყეს, რაც ილსკის დარტყმას უფრო ფართო სერიის ნაწილად აქცევს.