ტრამპის ადმინისტრაცია უკრაინისთვის 400 მილიონ დოლარიან სამხედრო დახმარებას კონტრაქტებით აფიქსირებს, მაგრამ Patriot-ები პაკეტში არ შედის
აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციამ კონგრესის მიერ 2025 წლის ბოლოს უკრაინისთვის დამტკიცებული 400 მილიონი დოლარის სამხედრო დახმარების თითქმის მთლიანი ოდენობის კონტრაქტებით გაფორმების იურიდიული ვალდებულება აიღო. Reuters-ის ცნობით, კვირის დასაწყისისთვის უკვე 307 მილიონი დოლარი იყო კონტრაქტით გაფორმებული, დანარჩენ 93 მილიონს კი აშშ-ის ფისკალური წლის დასრულებამდე, 30 სექტემბრამდე გააფორმებენ. პაკეტში არ შედის Patriot-ის გამანადგურებელი რაკეტები, მიუხედავად იმისა, რომ რუსეთი უკრაინის ქალაქებს დრონებითა და ბალისტიკური რაკეტებით განაგრძობს თავდასხმებს.
მთავარი მომენტები
- ადმინისტრაციამ იურიდიული ვალდებულება აიღო კონგრესის მიერ 2025 წლის ბოლოს დამტკიცებული 400 მლნ დოლარის თითქმის მთლიანი ოდენობის კონტრაქტებით გაფორმების შესახებ.
- კვირის დასაწყისისთვის 400 მლნ დოლარიდან 307 მლნ უკვე კონტრაქტით იყო გაფორმებული.
- დანარჩენ 93 მლნ დოლარს აშშ-ის ფისკალური წლის დასრულებამდე, 30 სექტემბრამდე გააფორმებენ — წინააღმდეგ შემთხვევაში თანხა ვადაგასული გახდება.
- თანხები USAI (უკრაინის უსაფრთხოების დახმარების ინიციატივა) ფარგლებში გამოიყოფა, რაც ნიშნავს, რომ ამერიკულ თავდაცვის კომპანიებთან კონტრაქტების გაფორმებით მოხდება, რის გამოც მიწოდება თვეების ან წლების განმავლობაში გრძელდება.
- პირველი მიწოდებები — შეტევითი იარაღი და ჯავშანტექნიკის სათადარიგო ნაწილები — სექტემბერში დაიწყო.
- პაკეტში Patriot-ის გამანადგურებელი რაკეტები არ შედის, თუმცა რუსეთი უკრაინის ქალაქებს დრონებითა და ბალისტიკური რაკეტებით განაგრძობს თავდასხმებს.
- დანარჩენი შეიარაღების მიწოდება 2029 წლის ოქტომბრამდეა დაგეგმილი — ტრამპის პრეზიდენტობის ვადის დასრულების (2029 წლის იანვარი) შემდეგ.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ეს ნაბიჯი ნიშნავს, რომ კონგრესის მიერ 2025 წლის ბოლოს დამტკიცებული, თვეების განმავლობაში გაყინული 400 მილიონი დოლარის სამხედრო დახმარება ბოლოს კონტრაქტებით ფიქსირდება და პირველი მიწოდებები უკვე მიმდინარეობს. თუმცა პაკეტში Patriot-ის რაკეტების არშეტანა ფონზე, რომ რუსეთი უკრაინის ქალაქებს ბალისტიკური რაკეტებით და დრონებით განაგრძობს დაბომბვას, კითხვებს აჩენს აშშ-ის მიერ უკრაინის საჰაერო თავდაცვის საჭიროებებზე რეაგირების სისრულეზე. გარდა ამისა, დანარჩენი 93 მილიონის კონტრაქტით გაფორმება 30 სექტემბრის ვადამდე უნდა მოხდეს, წინააღმდეგ შემთხვევაში თანხა ვადაგასული გახდება, და შეიარაღების უმეტესობა ტრამპის პრეზიდენტობის ვადის დასრულების შემდეგ იქნება მიწოდებული — 2029 წლის ოქტომბრამდე.
რა მოხდა
Reuters-მა სამ გამოცემას ინფორმირებულ წყაროზე დაყრდნობით გაავრცელა, რომ ტრამპის ადმინისტრაციამ კონგრესის მიერ 2025 წლის ბოლოს — National Defense Authorization Act-ის ფარგლებში — უკრაინისთვის დამტკიცებული 400 მილიონი დოლარის სამხედრო დახმარების თითქმის მთლიანი ოდენობის კონტრაქტებით გაფორმების იურიდიული ვალდებულება აიღო. თანხები USAI-ის ფარგლებში გამოიყოფა, რაც ნიშნავს, რომ ამერიკულ თავდაცვის კომპანიებთან კონტრაქტები ფორმდება შეიარაღების წარმოებისთვის, და არა აშშ-ის არსებული სამხედრო საწყობებიდან გადაცემით. კვირის დასაწყისისთვის 307 მილიონი დოლარი უკვე კონტრაქტით იყო გაფორმებული; დანარჩენ 93 მილიონს აშშ-ის ფისკალური წლის ბოლოსთვის, 30 სექტემბრისთვის გააფორმებენ — წინააღმდეგ შემთხვევაში თანხა ვადაგასული გახდება. პირველი მიწოდებები — შეტევითი იარაღი და ჯავშანტექნიკის სათადარიგო ნაწილები — სექტემბერში დაიწყო; დანარჩენი შეიარაღება 2029 წლის ოქტომბრამდე უნდა იყოს მიწოდებული. Patriot-ის გამანადგურებელი რაკეტები პაკეტში არ შედის, რაც Reuters-ის ერთ-ერთმა წყარომ განსაკუთრებულად გაუსვა ხაზი რუსეთის მიერ უკრაინის ქალაქებზე დრონებითა და ბალისტიკური რაკეტებით განხორციელებული სისტემატური თავდასხმების ფონზე.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია თანმიმდევრულად ხაზს უსვამს Patriot-ის რაკეტების პაკეტში არშეტანის ფაქტს, ხოლო რუსეთი უკრაინის ქალაქებს დრონებითა და ბალისტიკური რაკეტებით განაგრძობს დაბომბვას — ეს კონტექსტი უკრაინულ რეპორტაჟებში ცენტრალურია. რამდენიმე უკრაინული გამოცემა ასევე აპელირებს კონტრაქტებით გაფორმებულ დახმარებასა და პენტაგონის წინა დაყოვნებებს შორის კონტრასტს, დემოკრატებისა და რესპუბლიკენტთა ნაწილის კრიტიკის ფონზე. ზელენსკის განცხადებები Patriot-ის რაკეტების წარმოების ლიცენზიებზე და მისი 22 სექტემბრის შეხვედრა ტრამპთან ნიუ-იორკში უკრაინულ რეპორტაჟებში ცალკე სათრავად განიხილება 400-მილიონიანი პაკეტისგან.
სად განსხვავდება გაშუქება
Patriot-ის რაკეტებთან დაკავშირებით სიგნალები ერთმანეთს ეწინააღმდეგება: ცნობებით, ტრამპმა უკრაინისთვის Patriot-ის გამანადგურებელი რაკეტების წარმოების ლიცენზია დაამტკიცა, ხოლო ზელენსკიმ 25 სექტემბერს განაცხადა, რომ ტრამპმა „საბოლოო გადაწყვეტილება“ მიიღო ამ ლიცენზიების გადაცემის შესახებ; თუმცა 22 სექტემბერს ზელენსკიმ თქვა, რომ Patriot-ის რაკეტების მიწოდებაზე აშშ-სგან კონკრეტული პასუხი ჯერ არ ჰქონია, ხოლო 24 სექტემბერს ახალი Patriot-ის პაკეტი გამოაცხადა ქვეყნის დაუსახელებლად. 400-მილიონიანი პაკეტი თავად Patriot-ის რაკეტებს არ მოიცავს. პაკეტის სასწრაფოობასთან დაკავშირებითაც არსებობს განსხვავებული ხედვა: ზოგი რეპორტაჟი ადმინისტრაციას 400 მილიონის ვალდებულების სრულ და დროულ შესრულებაში წარმოაჩენს, ზოგი კი აღნიშნავს, რომ პენტაგონი წინათ ცდილობდა თანხების სრულად გამოყენებას 2029 ფისკალურ წლამდე გადაედო ან PURL პროგრამის ფარგლებში ევროპაზე გადაენაწილებინა.
კონტექსტი
400 მილიონი დოლარი 2025 წლის დეკემბერში კონგრესის მიერ მიღებულ National Defense Authorization Act-ში (NDAA) იყო ჩადებული. USAI-ის მექანიზმით თანხები არ გამოიყენება აშშ-ის არსებული სამხედრო საწყობებიდან გადაცემისთვის, არამედ ამერიკულ თავდაცვის კომპანიებთან კონტრაქტების გაფორმებისთვის — რის გამოც მიწოდება თვეების ან წლების განმავლობაში გრძელდება. Patriot-ის მსოფლიო მარაგები უკრაინის ომმა და აშშ-ის ირანთან ომმა შეამცირა. დემოკრატები და რესპუბლიკენტთა ნაწილი პენტაგონს 2025 წლის დეკემბრის თანხების გამოყენების დაყოვნებისთვის აკრიტიკებდნენ. 2025 წლის მაისში პენტაგონმა კონგრესმენებს გეგმა გაუგზავნა, რომლითაც 400 მილიონი 2029 ფისკალურ წლამდე სრულად არ იქნებოდა გამოყენებული; ამავე წლის აპრილის ბოლოს პენტაგონის ხელმძღვანელმა პიტ ჰეგსეტმა თქვა, რომ თანხები კონტრაქტებისთვის გამოთავისუფლდა. 2026 წლის ივლისში რეპორტაჟებით, ადმინისტრაციამ კონგრესს აცნობა, რომ ამერიკული პროგრამების ფარგლებში ზოგიერთი შეიარაღების მიწოდება წლების განმავლობაში შეიძლება გაგრძელდეს.