უკრაინის მთავრობამ კიევში ჰეტმან ივან მაზეპას ძეგლის დადგმას მხარი დაუჭირა
უკრაინის კაბინეტ მინისტრებმა მხარი დაუჭირეს კულტურის სამინისტროს წინადადებას კიევში, ტარას შევჩენკოს ბულვარზე, ნგრეული ლენინის ძეგლის ადგილზე ჰეტმან ივან მაზეპას ძეგლის დადგმის შესახებ. ინიციატივა პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკისა და მისი 21 აგვისტოს განკარგულების საფუძველზე განხორციელდება, ხოლო ესკიზის შერჩევისთვის ღია კონკურსი გაიმართება.
მთავარი მომენტები
- კაბინეტ მინისტრებმა მხარი დაუჭირეს კიევში ჰეტმან ივან მაზეპას ძეგლის დადგმას.
- ძეგლი ტარას შევჩენკოს ბულვარზე, ნგრეული ლენინის ძეგლის ადგილზე დაიდგება.
- ინიციატივა პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკისა და მისი 21 აგვისტოს №781 განკარგულების საფუძველზე ხორციელდება.
- ვიცე-პრემიერ და კულტურის მინისტრმა ტეტიანა ბერეჟნამ მაზეპა „უკრაინული ისტორიის ერთ-ერთ განმსაზღვრელ ფიგურად“ და სახელმწიფოს შემქმნელად მონათლა.
- ესკიზის პროექტის შერჩევისთვის ღია კონკურსი ჩაატარებს კულტურის სამინისტრო, ხელოვნებისა და ხელოვნების განათლების სახელმწიფო სააგენტო და კიევის საქალაქო სახელმწიფო ადმინისტრაცია.
- დაფინანსება კიევის ქალაქის ბიუჯეტიდან მოხდება; საბოლოო თანხა კონკურსისა და პროექტ-სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციის დამტკიცების შემდეგ განისაზღვრება.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
გადაწყვეტილება საბჭოთა ეპოქის ძეგლის უკრაინული ისტორიული ფიგურის ძეგლით ჩანაცვლების სიმბოლური ნაბიჯია დეკომუნიზაციის ფარგლებში. ცენტრალურ კიევში, ტარას შევჩენკოს ბულვარზე განთავსება მას მაღალი ხილვადობის საჯარო მეხსიერების ობიექტად აქცევს. ინიციატივა პრეზიდენტის დონეზეა მხარდაჭერილი, ხოლო მისი განხორციელება კიევის მერიის წინა გეგმას - ამავე ადგილზე შადრევანის მოწყობას - ანულირებს, რაც პრეზიდენტის და მუნიციპალური ხელისუფლების ხედვებს შორის დაპირისპირებას ქმნის.
რა მოხდა
უკრაინის კაბინეტ მინისტრებმა მხარი დაუჭირეს კულტურის სამინისტროს წინადადებას კიევში ჰეტმან ივან მაზეპას ძეგლის დადგმის შესახებ. ძეგლი ტარას შევჩენკოს ბულვარზე, ადრე ლენინის ძეგლის მდგომ ადგილზე დაიდგება. ინიციატივა პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის ეკუთვნის, რომელმაც ის 28 ივნისს, უკრაინის კონსტიტუციის 30 წლისთავისადმი მიძღვნილ ღონისძიებაზე კიევ-პეჩერსკის ლავრაში წარადგინა. მისი განხორციელება პრეზიდენტის 21 აგვისტოს №781 განკარგულებითაა გათვალისწინებული. ესკიზის პროექტის შერჩევისთვის ღია კონკურსი გაიმართება, რომელსაც კულტურის სამინისტრო, ხელოვნებისა და ხელოვნების განათლების სახელმწიფო სააგენტო და კიევის საქალაქო სახელმწიფო ადმინისტრაცია ერთობლივად გაუძღვებიან. კულტურის სამინისტრო იქნება დამკვეთი პროექტირებისა და წარმოების საქმეში. ძეგლის დადგმა და მიმდებარე ტერიტორიის კეთილმოწყობა კიევის ქალაქის ბიუჯეტიდან დაფინანსდება. კანონით დაუშვებელი წყაროებიდანაც შეიძლება მოძიებულ იქნას თანხები. საბოლოო ხარჯი კონკურსისა და პროექტ-სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციის დამტკიცების შემდეგ განისაზღვრება.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
უკრაინული მედია გადაწყვეტილებას როგორც უკრაინის ისტორიის განმსაზღვრელი ფიგურის სახელმწიფო დონეზე პატივისცემის აქტად ასახელებს. ცენტრში არის სახელმწიფო და საპრეზიდენტო მოთამაშეები - პრეზიდენტი ზელენსკი, კულტურის მინისტრი ტეტიანა ბერეჟნა, კაბინეტ მინისტრები - და ბიუროკრატიული მექანიზმი: განკარგულება, სამინისტროს მიერ ორგანიზებული ღია კონკურსი, კიევის ბიუჯეტიდან დაფინანსება. სტატიები ასევე ასახავს წინა მუნიციპალურ გეგმას ამავე ადგილზე შადრევნის მოსაწყობად, რაც პრეზიდენტისა და კიევის მერიის ხედვებს შორის შიდა პოლიტიკურ დაძაბულობაზე მიუთითებს.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები ფაქტებზე თანხმდებიან, თუმცა გამოკვეთილია დაპირისპირება ადგილის გამოყენებაზე: კიევის მერი ვიტალი კლიჩკო და კიევის საქალაქო სახელმწიფო ადმინისტრაცია ნგრეული ლენინის ძეგლის ადგილზე შადრევნის მოწყობას ემხრობოდნენ, რასაც „ყველაზე ნეიტრალურ გადაწყვეტად“ მიიჩნევდნენ, ხოლო პრეზიდენტის ინიციატივა, რომელსაც ახლა კაბინეტი მხარს უჭერს, მაზეპას ძეგლის დადგმას გულისხმობს.
კონტექსტი
ლენინის ძეგლი ტარას შევჩენკოს ბულვარსა და ხრეშატიკის ქუჩის კუთხეში ევრომაიდანის მონაწილეებმა 2013 წლის დეკემბერში ჩამოაგდეს. მაზეპას ძეგლის კიევში დადგმის გეგმები პირველად 2008 წელს, პრეზიდენტ ვიქტორ იუშჩენკოს დროს გაჩნდა, თუმცა ძეგლი ვერ დადგეს. 2026 წლის აპრილში კიევის საქალაქო სახელმწიფო ადმინისტრაციამ ამავე ადგილზე შადრევნის მოსაწყობად გეგმა წარადგინა, რასაც უკრაინის ეოვნული მეხსიერების ინსტიტუტის ხელმძღვანელმა ოლექსანდრ ალფიოროვმა „სახიფთო“ უწოდა. უკრაინაში მაზეპას სრული ძეგლი მხოლოდ პოლტავაში დგას, ბიუსტები კი რამდენიმე ქალაქში, მათ შორის ჩერნიჰივში, არის დადგმული. რუსეთის მართლმადიდებელმა ეკლესიამ მაზეპას 1708 წელს ტარს პეტრე I-ის ბრძანებით ანათემა დაადება; რუსეთში ის „მოღალატედ“ მიიჩნევა.