ოპერაცია „ვივალდი“: უკრაინის ძალებმა დონეცკის ოლქში 125 კმ² გაათავისუფლა

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ოპერაცია „ვივალდი“ უკრაინული მედიის შეფასებით 2025-2026 წლების ერთ-ერთი ყველაზე მასშტაბური წარმატებული შეტევითი ოპერაციაა: ლიმანის მიმართულებით 125 კმ² ტერიტორია დაბრუნდა, საიდანაც 50 კმ² სრულად დე-ოკუპირებულია. ოპერაცია ფართო OPSEC-რეჟიმში წარიმართა — მე-3 კორპუსმა დასავლეთ OSINT-ანალიტიკოსებს გეოლოკაციების გამოქვეყნების შეწყვეტა სთხოვა, რის შედეგადაც რუსეთის გენშტაბი და პუტინი ოპერაციის შესახებ სექტემბრის შუამდე არ იცოდნენ. ISW-ის შეფასებით, „ვივალდიმ“ ჩაშალა რუსეთის მცდელობა დონბასში უკრაინის „ციხე-ქალაქების სარტყლის“ შემოსარტყმელად და შეაჩერა ლიმანის მიმართულებით რუსული „ჩრდილოეთის კლანჭი“. მე-3 კორპუსმა პირველად სამხედრო დანაყოფად გამოიყენა სახმელეთო რობოტული კომპლექსები ნაღმის გაუვნებელყოფისა და შტურმის მხარდაჭერისთვის, რაც შანდრიგოლოვოს მიმართულებით ორ ღამეში 30 კმ მარშრუტის გაწმენდის საშუალება მისცა. რუსეთის ელიტური დრონების დანაყოფი „რუბიკონი“ მძიმე დანაკარგების გამო ლიმან-ბოროვას მიმართულებიდან გაიყვანეს.

რა მოხდა

უკრაინის მე-3 სარდლობრივმა კორპუსმა ოფიციალურად დაადასტურა და დაასრულა ოპერაცია „ვივალდის“ ორი ეტაპი — ლიმანის მიმართულებით წარმოებული შეტევითი ოპერაცია, რომელიც 2025 წლის მაისიდან ინფორმაციული სიჩუმის პირობებში მიმდინარეობდა. მე-3 კორპუსის მეთაურმა ანდრი ბილეცკიმ 15 სექტემბერს პირველად საჯაროდ გამოაცხად ოპერაციის სახელი და დაადასტურა, რომ პირველ ეტაპზე გაწმენდილი იყო 75 კმ² და დე-ოკუპირებული 10 კმ²; მოგვიანებით გათავისუფლდა ნოვოსელივკა, ოლექსანდრივკა, იაროვა, კოროვი იარის შემოგარენი და სერედნე. 20 სექტემბერს მან მეორე ეტაპის ფარგლებში დაადასტურა შანდრიგოლოვოს, დერილოვოს დე-ოკუპაცია და დრობიშევეს სრული კონტროლი — დამატებით 40 კმ² ტერიტორიით. ორ ეტაპზე ჯამში 125 კმ²-ის დაბრუნება მოხერხდა, საიდანაც 50 კმ² სრულად დე-ოკუპირებულია.

ოპერაციის ერთ-ერთი გამორჩეული მახასიათებელი იყო ინფორმაციული სიჩუმის რეჟიმი. მე-3 კორპუსმა დასავლეთ OSINT-ანალიტიკოსებს, მათ შორის @moklasen-ს და ფრანგ ანალიტიკოს კლემან მოლენს, გეოლოკაციების გამოქვეყნების შეწყვეტა სთხოვა, რაზეც ანალიტიკოსები დათანხმდნენ. 1 სექტემბერს რუსეთი საჯაროდ აცხადებდა სვიატოგირსკის „აღებას“, მაშინ როცა რუსეთის გენშტაბი და ვლადიმერ პუტინი ლიმანის მიმართულებით მიმდინარე ოპერაციის შესახებ არ იცოდნენ. 18 სექტემბერს მე-3 კორპუსმა განაცხად, რომ რუსეთის ელიტური დრონების დანაყოფი „რუბიკონი“ მძიმე დანაკარგების გამო ლიმან-ბოროვას მიმართულებიდან გაიყვანეს. ISW-ის შეფასებით, ოპერაციამ ჩაშალა რუსეთის მცდელობა დონბასში უკრაინის „ციხე-ქალაქების სარტყლის“ შემოსარტყმელად და შეაჩერა რუსული „ჩრდილოეთის კლანჭი“.

ცალკე, 2026 წლის აგვისტოს დასაწყისიდან ნაციონალური გვარდიის „აზოვის“ პირველი კორპუსი (მათ შორის 12-ე სპეცდანიშნულების ბრიგადის 1-ლი და მე-6 ბატალიონები, სპეცდანიშნულების ცალკეული რაზმი „ტუმანი“, 425-ე ცალკეული შტურმის პოლკის „შკვალის“ ბატალიონი და OZSP „Lasar's Group“) აწარმოებდა გამწმენდ ოპერაციას დონეცკის ოლქში ზაფხულიდან დაგროვილი რუსული ძალების წინააღმდეგ. ოპერაციამ ჩაშალა რუსეთის მცდელობა დრუჟკივკის ოპერატიული შემოსარტყმისა და დობროპილიის მიმართულებით დარტყმის ლოგისტიკურ მარშრუტებზე გასასვლელად; ამ ოპერაციაში რუსეთის დანაკარგებმა 237 ჯარისკაცი შეადგინა (193 უკუშეუნარო და 44 სანიტარული დანაკარგი, 3 ტყვედ ჩავარდნილი).

DeepState-ის ანალიტიკოსების ცნობით, უკრაინელმა თავდამცავებმა ტერიტორია გააწმენდეს ტორეცკეს რაიონში დობროპილიის მიმართულებით და კონტროლი დაიბრუნეს ზაპადნესთან კუპიანსკის მიმართულებით ხარკოვის ოლქში. რუსულმა მცირე ჯგუფებმა დაიკავეს სოფელი მარკოვე და მიმდებარე ფედორივკას რაიონში წინ წავიდნენ კრამატორსკის მიმართულებით. 24 სექტემბერს მე-3 კორპუსის პრესსამსახურმა განაცხად, რომ კორპუსი პირველი სამხედრო დანაყოფი გახდა მსოფლიოში, რომელმაც ნაღმის გაუვნებელყოფისა და შტურმის მხარდაჭერისთვის სახმელეთო რობოტული კომპლექსები გამოიყენა.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

უკრაინული მედია „ვივალდის“ გაშუქებას ანდრი ბილეცკის პიროვნების და მე-3 კორპუსის ირგვლივ აწყობს, ოპერაციას კარგად მომზადებულ შეტევად წარმოაჩენს, რომელმაც რუსული ძალები უპირატესობაზე აჰყავინა და უკრაინული დრონული და რობოტული ომის განვითარების მნიშვნელოვან ეტაპად მიიჩნია. გაშუქება ხაზს უსვამს ინფორმაციული სიჩუმის რეჟიმსა და OPSEC-ს, მათ შორის დასავლეთ OSINT-ანალიტიკოსებისთვის გეოლოკაციების გამოქვეყნების შეწყვეტის თხოვნას და იმ ფაქტს, რომ რუსული სარდლობა და მილბლოგერები გამოუცხადებლად დარჩნენ. DeepState-ის თანაავტორ-ანალიტიკოსი რომან პოგორილი ანალიტიკურ კონტექსტს იძლევა და ლიმანის მიმართულებით რუსეთის ძალისხმევას „ნულზე გამრავლებულად“ აფასებს, ხოლო მიკოლაივკის მიმართულებით განგრძობად წნეხზე გვაფრთხილებს. უკრაინული წყაროები ISW-ისა და DeepState-ის შეფასებებს რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს 22 სექტემბრის განცხადებასთან ადარებენ, რომელიც ISW-მ უარყო. ცალკე აღნიშნავენ ახალ ელემენტებს — სახმელეთო რობოტული კომპლექსების პირველ საბრძოლო გამოყენებას ნაღმის გაუვნებელყოფისთვის და რუსული პრაქტიკიდან გადაღებულ „წყვილებით დრონის საფარქვეშ“ ტაქტიკას.

სად განსხვავდება გაშუქება

22 სექტემბერს რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხად, რომ მისი „ცენტრის“ დაჯგუფების ქვედანაყოფებმა დობროპილია შემოარტყეს და ქალაქიდან ჩრდილო-დასავლეთით ოლექსანდრივკისკენ მიიწევენ — რუკების ან სხვა მტკიცებულების გარეშე. ISW-მ ეს მტკიცება უარყო და აღნიშნა, რომ რუსულმა მხარემ ვერანაირი მტკიცებულება წარმოადგინა. DeepState-ის ანალიტიკოსები კი აცხადებდნენ, რომ უკრაინელმა თავდამცავებმა ტერიტორია გააწმენდეს ტორეცკეს რაიონში დობროპილიის მიმართულებით დონეცკის ოლქში.

კონტექსტი

უკრაინის წინსვლა ლიმანის მიმართულებით 2025 წლის მაისიდან მიმდინარეობდა, მაგრამ საჯარო რეპორტიორებამდე 15 სექტემბრამდე არ გამოსულა, როცა მე-3 სარდლობრივი კორპუსის მეთაურმა ანდრი ბილეცკიმ შეტევა დაადასტურა და ოპერაციას „ვივალდი“ უწოდა. „ვივალდის“ დაწყებამდე მე-3 კორპუსი თერთმეტ თვეზე მეტ ხანს აწარმოებდა ფრონტის სტაბილიზაციას ბოროვადან ლიმანამდე, სარდლობის, პერსონალის, დაზვერვის, დრონებისა და ლოგისტიკის რესტრუქტურიზაციის ფონზე. „ვივალდის“ დასაწყისში მე-3 კორპუსმა დასავლეთ OSINT-ანალიტიკოსებს — მათ შორის @moklasen-ს და კლემან მოლენს — სთხოვა, შეეწყიტათ უკრაინული წინსვლის გეოლოკაციების გამოქვეყნება; ანალიტიკოსები დათანხმდნენ. ფრანგმა OSINT-კარტოგრაფმა კლემან მოლენმა მაისის ბოლოს ლიმანის გამონაშვიელზე სატელიტური სურათებით საბრძოლო კვალი პირველად შენიშნა. რუსული მილბლოგერები, როგორებიცაა „რიბარი“ და ანატოლი რადოვი, რეპუბლიკაციას უკეთებენ დასავლეთ OSINT-მასალას, რომელსაც რუსეთის თავდაცვის სამინისტრო კითხულობს — ეს ფაქტორი ხელს უწყობდა იმას, რომ რუსული სარდლობა ოპერაციის პროგრესს ვერ ამჩნევდა. 2025 წლის 1 სექტემბერს რუსეთი საჯაროდ აცხადებდა სვიატოგირსკის „აღებას“, მაშინ როცა მისი გენშტაბი და ვლადიმერ პუტინი ლიმანის მიმართულებით მიმდინარე უკრაინული ოპერაციის შესახებ არ იცოდნენ. ლიმანის ჩრდილოეთით შეჩერების შემდეგ რუსულმა ძალებმა ნაწილი ჯარისკაცი ლიმანის სამხრეთით გადაისროლეს და მიკოლაივკის მიმართულებით წნეხი განახორციელეს — DeepState-ის ანალიტიკოსის რომან პოგორილის შეფასებით, მიკოლაივკა სლოვიანსკის წინ მდგომი მნიშვნელოვანი დასახლებული პუნქტია.