ზელენსკიმ ანტონ კოვალსკი გენერალური პროკურორის მოვალეობის დროებით შემსრულებელად დანიშნა

რატომ არის მნიშვნელოვანი

გენერალური პროკურორის ოფისი უკრაინის სამართალდაცვითი სისტემის ცენტრალური ინსტიტუციაა და მისი ხელმძღვანელობა გავლენას ახდენს მაღალი პროფილის საქმეებზე, მათ შორის კორუფციის გამოძიებებზე. მოვალეობის დროებითი შემსრულებლის დანიშვნა, სამუდამო კანდიდატის წარდგენის გარეშე, კიდევ უფრო ამძაფრებს პრეზიდენტის ოფისსა და ანტიკორუფციულ ორგანოებს შორის დაძაბულობას.

რა მოხდა

პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ 2026 წლის 17 სექტემბერს ხელი მოაწერა ბრძანებულებას №946/2026, რომლითაც ანტონ კოვალსკი გენერალური პროკურორის მოვალეობის დროებით შემსრულებლად დანიშნა. ბრძანებულება გამოცემული იყო საომათო მდგომარეობის სამართლებრივი რეჟიმის შესახებ კანონის მე-11 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, რაც პრეზიდენტს საშუალებას აძლევს, მუდმივი კანდიდატის გარეშე დანიშნოს დროებითი შემსრულებელი. კოვალსკი ამ დანიშვნამდე 2025 წლის 1 ივლისიდან ხმელნიცკის ოლქის პროკურატურას ხელმძღვანელობდა; მანამდე, 2021 წლის ნოემბრიდან — ჩერნივცის ოლქის პროკურატურას, ხოლო 2020 წლის სექტემბრიდან 2021 წლის ოქტომბრამდე — ვინიციის ოლქის პროკურატურის სამმართველოს თავმჯდომარის მოადგილის თანამდებობას იკავებდა.

კოვალსკის დანიშვნამდე რამდენიმე დღით ადრე, 15 სექტემბერს, ზელენსკიმ ხელი მოაწერა ბრძანებულებას რუსლან კრავჩენკოს გენერალური პროკურორის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ, ხოლო ვერხოვნა რადამ მის გადადგომას 317 ხმით მხარი დაუჭირა. კრავჩენკო 2025 წლის 17 ივნისს იყო დანიშნული გენერალურ პროკურორად. მისი გათავისუფლება NABU-სა და SAP-ის მიერ გენერალური პროკურორის ოფისში კრიმინალური ორგანიზაციის საქმიანობის გამოძიების ფონზე მოხდა — საქმე, რომელიც, გამოძიების ვერსიით, თაღლითური ქოლ-ცენტრებიდან ქრთამის აღებასა და ქონების ლეგალიზაციას ეხებოდა. 14 სექტემბრის ღამეს კრავჩენკომ ქვეყანა დატოვა, რასაც სამუშაო ვიზიტი მიუთითა; „უკრაინსკა პრავდა" წერდა, რომ იგი თავად გაუგზავნია საკუთარ თავს ხუთდღიან ვიზიტზე პარიზში „PACE-ის სხდომებში მონაწილეობის მიზნით უკრაინულ ბავშვებთან დაკავშირებით", თუმცა მისი სახელი ღონისძიების დღის წესრიგში არ ფიგურირებდა. იმავე დღეს კრავჩენკომ განაცხადა, რომ ხელი მოეწერა ეჭვქვეშ დაყენების შეტყობინებაზე NABU-ს დირექტორ სემენ კრივონისისა და SAP-ის უფროს ალექსანდრ კლიმენკოსთან ახლოს მყოფი პირის მიმართ; საღამოს კი გენერალური პროკურორის ოფისმა ეს ინფორმაცია უარყო და განაცხადა, რომ შესაბამისი ჩანაწერები ერთიანი წინასწარი გამოძიების რეესტრიდან (ЄРДР) წაშლილი იყო.

როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები

უკრაინული მედია ფოკუსირებს ინსტიტუციურ კონტექსტზე — რუსლან კრავჩენკოს გათავისუფლებაზე, NABU-სა და SAP-ის მიერ გენერალური პროკურორის ოფისში კრიმინალური დაჯგუფების გამოძიებასა და კრავჩენკოს მიერ ანტიკორუფციული ოფიციალური პირების წინააღმდეგ ეჭვქვეშ დაყენების შეტყობინებების გამოცხადებაზე — და დანიშვნას პრეზიდენტის ოფისსა და ანტიკორუფციულ ორგანოებს შორის ფართო პოლიტიკური დაპირისპირების კონტექსტში განიხილავს. უკრაინული გამოცემები დიდ ადგილს უთმობენ კოვალსკის ბიოგრაფიასა და კარიერულ გზას, 2024 წლის შემოდგომაზე ხმელნიცკის ოლქში გახმაურებულ შშმ პროკურორების სკანდალს, რომელმაც მისი დანიშვნამდე წინ უძღოდა, და კომენტარებს, რომლებიც მიუთითებს, რომ ასეთი წესით დანიშნული მოვალეობის დროებითი შემსრულებელი პრეზიდენტის ოფისზეა დამოკიდებული და მოქმედებაში შეზღუდულია.

სად განსხვავდება გაშუქება

წყაროებს შორის უთანხმოებაა ანტონ კოვალსკის დანიშვნის შესახებ ბრძანებულების ხელმოწერის თარიღთან დაკავშირებით: ზოგიერთი წყარო მიუთითებს 2026 წლის 17 სექტემბერს, ერთი კი — ხუთშაბათს, 19 სექტემბერს. ასევე, წყაროები ერთმანეთს ეჭვქვეშ აყენებენ NABU-სა და SAP-ის მიერ გენერალური პროკურორის ოფისში კრიმინალური ორგანიზაციის გამოვლენის შესახებ განცხადების თარიღს: ერთი წყაროს მიხედვით ეს 4 სექტემბერია, მეორეს მიხედვით — 5 სექტემბერი.

კონტექსტი

ბრძანებულება გამოცემული იყო უკრაინის საომათო მდგომარეობის სამართლებრივი რეჟიმის შესახებ კანონის მე-11 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, რომელიც პრეზიდენტს აძლევს უფლებას, დანიშნოს გენერალური პროკურორის მოვალეობის დროებითი შემსრულებელი. მუდმივი გენერალური პროკურორი პარლამენტმა უნდა დანიშნოს პრეზიდენტის წარდგენით.