ოკუპაციურმა სასამართლომ მელიტოპოლელ ჟურნალისტ ირინა ლევჩენკოს 15 წელი მიუსაჯა
რუსეთის მიერ ოკუპირებულ ზაპორიჟიის ოლქის სასამართლომ პენსიაზე გასულ მელიტოპოლელ ჟურნალისტ ირინა ლევჩენკოს შპიონაჟის ბრალდებით 15 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა. ლევჩენკო რუსულ ტყვეობაში სამ წელზე მეტ ხანს იმყოფებოდა მას შემდეგ, რაც რუსი სამხედროები მას და მის მეუღლეს 2023 წლის მაისში დროებით ოკუპირებულ მელიტოპოლში დააკავეს. უკრაინული წყაროები გაანაჩენს ოკუპაციურ სასამართლოს მიერ ფაბრიკაციად მიიჩნევენ და ლევჩენკოს უკრაინელ ჟურნალისტთა ტყვეობაში მყოფ სიაში ასახელებენ.
მთავარი მომენტები
- 2026 წლის 4 სექტემბერს ოკუპაციურმა ზაპორიჟიის ოლქის სასამართლომ მელიტოპოლელ ჟურნალისტ ირინა ლევჩენკოს 15 წელი მკაცრი რეჟიმის კოლონია მიუსაჯა.
- ლევჩენკო ცნობილია რუსეთის სისხლის სამართლის კოდექსის 276-ე მუხლით (შპიონაჟი).
- ოკუპაციური სასამართლოს ვერსიით, ლევჩენკო Telegram-ით დაუკავშირდა უკრაინის კონტროლირებულ ტერიტორიაზე მცხოვრებ პირს და შეთანხმდა, რომ გადასცემდა ინფორმაციას ოკუპაციური ადმინისტრაციული შენობების, პერსონალისა და რუსული სამხედრო ტექნიკის გადაადგილების შესახებ.
- 2023 წლის 6 მაისს რუსმა სამხედროებმა დროებით ოკუპირებულ მელიტოპოლში დააკავეს ირინა ლევჩენკო და მისი მეუღლე ოლექსანდრ ლევჩენკო; მეუღლე 2024 წლის აგვისტოში გაათავისუფლეს.
- ირინა ლევჩენკო ჟურნალისტიკაში 1981 წლიდან მუშაობდა, მათ შორის მელიტოპოლის რაიონულ გაზეთ „ნოვი დენში"; დაკავების დროს პენსიონერი იყო.
- მასობრივი ინფორმაციის ინსტიტუტი ლევჩენკოს რუსეთის ტყვეობაში მყოფი მშვიდობიანი ჟურნალისტების სიაში ასახელებს.
- უკრაინა რუსეთთან ცალკე ფორმატში მოლაპარაკებებს აწარმოებს 28 უკრაინელი ჟურნალისტის გათავისუფლების თაობაზე.
- ხალდეის დეპუტატ იაროსლავ იურჩიშინის ცნობით, ლევჩენკოს ჯანმრთელობა მნიშვნელოვნად გაუარესდა და მედიკამენტებზე თითქმის არ აქვს წვდომა.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ოკუპირებულ ტერიტორიაზე მოქმედმა სასამართლომ ჟურნალისტს 15-წლიანი სასჯელი შპიონაჟის ბრალდებით გამოუტანა — უკრაინული წყაროები ამას პოლიტიკურად მოტივირებულ განაჩენად მიიჩნევენ. ლევჩენკო სამ წელზე მეტ ხანს იმყოფებოდა ტყვეობაში და მისი მეუღლე, რომელიც ერთდროულად დააკავეს, მხოლოდ 2024 წლის აგვისტოში გაათავისუფლეს. ლევჩენკო იმ 28 უკრაინელ ჟურნალისტს შორისაა, რომელთა გათავისუფლებაზეც უკრაინა რუსეთთან ცალკე მოლაპარაკებებს აწარმოებს. უკრაინის ოფიციალური პირების ცნობით, მისი ჯანმრთელობა მნიშვნელოვნად გაუარესდა და მას მედიკამენტებზე წვდომა თითქმის არ აქვს.
რა მოხდა
2026 წლის 4 სექტემბერს რუსეთის მიერ ოკუპირებული ზაპორიჟიის ოლქის სასამართლომ პენსიაზე გასული მელიტოპოლელი ჟურნალისტი ირინა ლევჩენკო ცნობილი გახადა დამნაშავედ რუსეთის სისხლის სამართლის კოდექსის 276-ე მუხლით (შპიონაჟი) და 15 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა მკაცრი რეჟიმის კოლონიაში. ოკუპაციური სასამართლოს მტკიცებით, ლევჩენკომ Telegram-ით დაუკავშირდა უკრაინის კონტროლირებულ ტერიტორიაზე მცხოვრებ პირს და შეთანხმდა, რომ უკრაინულ სპეცსამსახურებს გადასცემდა ინფორმაციას ოკუპაციური ადმინისტრაციული შენობების მდებარეობის, ოკუპაციური ხელისუფლების თანამშრომლების, ასევე რუსეთის შეიარაღებული ძალების სამხედრო პერსონალის, ტექნიკისა და შეიარაღების გადაადგილების მარშრუტების შესახებ. სასამართლოს ვერსიით, 2023 წლის თებერვალში ლევჩენკომ გადასცა მონაცემები რუსეთის სახელმწიფო სამინისტროებისა და უწყებების შესახებ, მათ შორის სისხლისსამართლებრივი ბლოკისა, მისამართებით და თანამშრომელთა სიებით, და ამ მონაცემებს მობილურ ტელეფონში შეინახავდა ფსბ-ს ზაპორიჟიის ოლქის სამმართველოს თანამშრომლების მიერ დაკავებამდე.
ლევჩენკო 2023 წლის 6 მაისს დროებით ოკუპირებულ მელიტოპოლში რუსმა სამხედროებმა მის მეუღლესთან, ოლექსანდრ ლევჩენკოსთან ერთად დააკავეს. მისი მეუღლე 2024 წლის აგვისტოში გაათავისუფლეს. ირინა ლევჩენკო, რომელიც 1981 წლიდან ჟურნალისტიკაში მუშაობდა, მათ შორის მელიტოპოლის რაიონულ გაზეთ „ნოვი დენში", დაკავების დროს პენსიონერი იყო. მასობრივი ინფორმაციის ინსტიტუტი მას რუსეთის ტყვეობაში მყოფ მშვიდობიან ჟურნალისტთა სიაში ასახელებს. უკრაინა რუსეთთან ცალკე ფორმატში მოლაპარაკებებს აწარმოებს 28 უკრაინელი ჟურნალისტის გათავისუფლების თაობაზე, რომელთა შორისაც ლევჩენკოა. სასამართლოს გადაწყვეტილებამდე ლევჩენკო სამ წელზე მეტ ხანს რჩებოდა ტყვეობაში, სხვადასხვა პერიოდში მელიტოპოლის, დონეცკის, სიმფეროპოლის (ყირიმი) და კრასნოდარის საგამოძიებო იზოლატორებში გადაჰყავდათ.
როგორ აშუქებენ უკრაინული წყაროები
ყველა წყარო, რომელზეც ეს სინთეზი დაყრდნობითაა შედგენილი, უკრაინული ან უკრაინაზე დაფუძნებულია და ერთსულოვნად იყენებს ტერმინებს „ოკუპაციური სასამართლო", „გატაცება" და „ტყვე" როგორც წარმოშობის პროცედურების, ასევე დაკავების აღსაწერად. ცენტრალური ადგილი უკავია ლევჩენკოს ვინაობას, როგორც მრავალი ათეული წლის გამოცდილების მქონე ადგილობრივი ჟურნალისტისა და მის სტატუსს, როგორც უკრაინის მოქალაქისა, რომელმაც არ უარყო მოქალაქეობა; შპიონაჟის ბრალდება ფაბრიკაციად წარმოჩინდება. უკრაინული მედია ხაზს უსვამს უფრო ფართო კონტექსტს — მოლაპარაკებების ცალკე ფორმატს 28 ტყვე ჟურნალისტის გათავისუფლების შესახებ და ინსტიტუციურ რეაგირებას, მათ შორის მასობრივი ინფორმაციის ინსტიტუტის სიას და პარლამენტის საგამოძიებო კომისიას მედიის წინააღმდეგ ჩადენილი რუსული დანაშაულების შესახებ.
სად განსხვავდება გაშუქება
წყაროები შეუთავსებნენ არიან გატაცების ზუსტ თარიღთან: რამდენიმე ანგარიში მიუთითებს კონკრეტულად 2023 წლის 6 მაისს, ხოლო ადრეული რეპორტაჟები ამას უფრო ზოგადად „2023 წლის მაისის დასაწყისში" მოიხსენიებს. ასევე განსხვავდება ფორმულირება ლევჩენკოს კარიერის ხანგრძლივობის შესახებ „ნოვი დენში" — ზოგიერთი წყარო „40 წელზე მეტს" ასახელებს, ზოგი კი „41 წელს" კონკრეტულად.
კონტექსტი
ირინა ლევჩენკო 1981 წლიდან მუშაობდა ჟურნალისტიკაში, მათ შორის დიდი ხნის განმავლობაში მელიტოპოლის რაიონულ გაზეთ „ნოვი დენში"; დაკავების დროს იგი უკვე პენსიონერი იყო. მას და მის მეუღლეს, ოლექსანდრ ლევჩენკოს, 2023 წლის 6 მაისს რუსმა სამხედროებმა დროებით ოკუპირებულ მელიტოპოლში დააკავეს; ოლექსანდრი 2024 წლის აგვისტოში გაათავისუფლეს. თავად ირინა ლევჩენკო თანმიმდევრულად მელიტოპოლის, დონეცკის, სიმფეროპოლის (ყირიმი) და კრასნოდარის საგამოძიებო იზოლატორებში გადაჰყავდათ, შემდეგ კი ისევ დონეცკში დააბრუნეს; ცნობილია, რომ იგი დაახლოებით 3×4 მეტრიან კამერაში სამ ქალთან ერთად იმყოფება. საქმე უკრაინის პარლამენტისა და ჟურნალისტური თავისუფლების ორგანოების ყურადღების ცენტრშია: მასობრივი ინფორმაციის ინსტიტუტი მას რუსეთის ტყვეობაში მყოფ მშვიდობიან ჟურნალისტთა სიაში ასახელებს, ხოლო დეპუტატმა იაროსლავ იურჩიშინმა საჯაროდ ილაპარაკა მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობისა და პატიმრობის პირობების შესახებ.